Κλασική Αγγειογραφία, Πλούσιος ή Στολισμένος ρυθμός (Ύστερη Κλασική Ι)

Αρχική • Είσοδος • Μάχες • Χάρτες • Τέχνη • Ιστορία • Ν.Ε. Γλώσσα • Λογοτεχνία • Παιχνίδια • Συνδέσεις • Πλοήγηση

γεωμετρική • μελανόμορφη • ερυθρόμορφη • πρώιμη κλασική • κλασική • ύστερη κλασική I • ύστερη κλασική II

• είδη αγγείων • αγγειογράφοι • ήρωες • θεοί •

Στη σελίδα αυτή γίνεται μια πρώτη παρουσίαση της ελληνικής  αγγειογραφίας.

Περίοδοι

 

Η κλασική αγγειογραφία αρχίζει με το τέλος των περσικών πολέμων και τελειώνει περίπου το 320 π.Χ.

Η περίοδος αυτή χωρίζεται σε τέσσερις υποπεριόδους:

1. 480 - 450 π.Χ. Πρώιμη κλασική αγγειογραφία

2. 450 - 420 π.Χ. Κλασική αγγειογραφία

3. 420 - 390 π.Χ. Πλούσιος ή Στολισμένος ρυθμός - Ύστερη Κλασική Ι

4. 390 - 320 π.Χ. Ύστερη κλασική αγγειογραφία - Ύστερη Κλασική ΙΙ

 

Πλούσιος ή Στολισμένος ρυθμός (Ύστερη Κλασική Ι) 420 - 390 π.Χ.

 

Τα γενικά χαρακτηριστικά αυτής της περιόδου, κατά την οποία η Αθήνα νικιέται στον Πελοποννησιακό πόλεμο, είναι τα εξής:

  • Οι μορφές αποδίδονται με λεπτά καμπύλα περιγράμματα, σε χαριτωμένες στάσεις.

  • Τα ρούχα είναι πλούσια διακοσμημένα και φαντάζουν σαν διαφανή.

  • Χρησιμοποιούνται "επίθετα" χρώματα, κυρίως λευκό λλά και γαλάζιο, κίτρινο, ρόδινο ή και χρυσό.

  • Αναπτύσσεται το "διακοσμητικό στυλ" που αποτελείται από μεγάλες πολυπρόσωπες συνθέσεις, με τις μορφές τοποθετημένες σε διάφορα επίπεδα, με καταστόλιστες ενδυμασίες.

  • Στα θέματα της εικονογραφίας υπερτερούν αυτά που αναφέρονται σε σκηνές της οικογενειακής ζωής, της ζωής της γυναίκας, της διονυσιακής λατρείας ή αυτά που σχετίζονται με τον κόσμο της Αφροδίτης.

 

Ενδεικτικοί εκπρόσωποι

 

Ο ζωγράφος του Μειδία Ονομάστηκε έτσι από το επώνυμο αγγείο του, που είναι έργο του αγγειοπλάστη Μειδία. Εμπνέεται τα θέματά του από τον κόσμο των γυναικών, του Διονύσου και της Αφροδίτης. Η γραμμή του σχεδίου του είναι λεπτή και ιδιαίτερα διακοσμητική. Ζωγραφίζει τις μορφές του κατά τρία τέταρτα και καταφέρνει να δημιουργήσει μια αίσθηση προοπτικής. Διακρίνονται οι ανατομικές λεπτομέρειες των μορφών του μέσα από τα διάφανα ρούχα τους, τα οποία αποδίδονται με λεπτές πυκνές γραμμές. Χρησιμοποιεί επίθετα χρώματα, κυρίως λευκό και χρυσό. Η δράση του χρονολογείται στις δύο τελευταίες δεκαετίες του 5ου αιώνα π.Χ.

 

1. Ζωγράφος του Μειδία, Διόσκουροι και Λευκιππίδες

2. Ζωγράφος του Μειδία, Έρωτας, άνδρας, γυναίκα

3. Ζωγράφος του Μειδία, Γυναίκα που αρωματίζει ρούχα

4. Με τον τρόπο του Ζωγράφου του Μειδία, Αφροδίτη στους κήπους

5. Με τον τρόπο του Ζωγράφου του Μειδία, Προετοιμασία νύφης

6. Με τον τρόπο του Ζωγράφου του Μειδία, Γυναίκες με τον Έρωτα

 

Αριστοφάνης Είναι σύγχρονος του συνονόματου ποιητή. Γνωρίζουμε πολύ λίγα έργα, μόλις πέντε, με τα τρία ενυπόγραφα. Φαίνεται να συνεργάζεται με τον αγγειοπλάστη Εργίνο. Ζωγραφίζει σκηνές μάχης πιο μνημειακές από τις Μειδιακές και κατά κάποιο τρόπο πιο "οπισθοδρομικές". Οι μορφές του, που συχνά συνοδεύονται από επιγραφές, συγκρίνονται και με έργα της σύγχρονης πλαστικής, όπως με μορφές από τον γλυπτό διάκοσμο του ναού της Αθηνάς Νίκης στην Ακρόπολη. Η δράση του τοποθετείται στην τελευταία δεκαετία του 5ου αι. π.Χ.

 

1. Ο Νέσσος αρπάζει τη Δηιάνειρα, τη σύζυγο του Ηρακλή

2. Ο Ποσειδώνας επιτίθεται στο Γίγαντα Πολυβώτη

 

Αίσων Η ζωγραφική του παρουσιάζει κάποιες ομοιότητες με έργα της Ομάδας του Πολυγνώτου, αλλά η γραμμή του είναι πολύ πιο πλούσια. Οι μορφές του χαρακτηρίζονται από σωστές αναλογίες, ακριβή περιγράμματα και συχνά υποδηλώνεται ο όγκος τους. Διακρίνονται για τις ψηλόλιγνες αναλογίες τους, τη χάρη των κινήσεών τους και εν γένει για την κομψότητά τους. Σε ορισμένες παραστάσεις του είναι εμφανείς κάποιες επιδράσεις από έργα της σύγχρονης μεγάλης ζωγραφικής όσο και από φειδιακές πλαστικές δημιουργίες. Θεωρείται μαθητής του Ζωγράφου του Μειδία, αν και έχει υποστηριχτεί ότι ήταν το ίδιο πρόσωπο.
(Πληροφορίες: Μ. Τιβέριος...)

 

1. Ο Θησέας σέρνει το Μινώταυρο έξω από το Λαβύρινθο

2. Συνάντηση Οδυσσέα - Ναυσικάς

 

Ζωγράφος του Πάρη της Καρλσρούης Ακόμη ένας αγγειογράφος του κύκλου του Μειδία. Ο Beazley χαρακτηρίζει τα έργα του "βαριά αντίγραφα" του Μειδία.

 

1. Κρίση Πάριδος (επώνυμο αγγείο)

 

Ζωγράφος του Κάδμου Ζωγραφίζει μεγάλου μεγέθους αγγεία με μυθολογικές σκηνές. Προσπαθεί να αποδώσει διαφορετικά επίπεδα εδάφους. Οι μορφές του είναι σκληρές και μάλλον ασήμαντες. Οι επιγραφές του προδίνουν κάποια δωρική τάση, που μπορεί να σχετίζεται με την καταγωγή του ή με την τεχνοτροπία του. Αυτήν την τεχνοτροπία ο Μπόρντμαν τη χαρακτηρίζει παλιομοδίτικη αν όχι επαρχιώτικη.

 

1. Ιπποδάμεια, Έρως, Αστερία, Ιασώ, Ευρυνόη, Πόθος

2. Κρίση Πάριδος, Απόλλων και Διόνυσος

 

Ζωγράφος του Νικία Πήρε το όνομά του από τον κεραμέα Νικία. Ζωγραφίζει σκηνές θυσιών, τοπικών λατρειών και μύθων. Χαρακτηρίζεται από μια αρκετά ήρεμη τεχνοτροπία και μια αίσθηση του χιούμορ.

 

1. Θυσία

2. Ηρακλής - Νίκη

3. Σκηνή συμποσίου

4. Η γέννηση του Εριχθόνιου

 

Ζωγράφος του Προνόμου Πήρε το όνομά του από την απεικόνιση του ομώνυμου Θηβαίου αυλητή σ' έναν ελικωτό κρατήρα του. Το στιλ της ζωγραφικής του παρουσιάζει ομοιότητες με αυτό του Ζωγράφου του Δίνου και του Ζωγράφου του Μειδία, ενώ ο Ζωγράφος του Μελεάγρου υπήρξε πιθανόν μαθητής του. Οι συμμετρικές του συνθέσεις διακρίνονται από μεγαλοπρέπεια και ισορροπία.

 

1. Διόνυσος - Αριάδνη, Θεατρική παράσταση

 

Ζωγράφος του Τάλω Πήρε το όνομά του από την απεικόνιση του ομώνυμου ήρωα σ' έναν κρατήρα του. Θεωρείται ως ένας από τους σημαντικότερους αγγειογράφους του τέλους του 5ου και των αρχών του 4ου αιώνα π.Χ. Έχουν σωθεί λίγα έργα του, μόλις επτά κατά τον Beazley. Προτιμάει ιδιαίτερα τα μεγάλα αγγεία στα οποία απεικονίζει μεγάλες μορφές με πολυποίκιλτο στιλ, χρησιμοποιώντας λευκό επίθετο χρώμα σε μεγάλες ποσότητες. Φροντίζει ιδιαίτερα την απόδοση της σωματικής διάπλασης των μορφών του, χρησιμοποιώντας σκιά για την καλύτερη απόδοση του όγκου. Περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο καλλιτέχνη μετέφερε στην αγγειογραφία τις κατακτήσεις της μεγάλης ζωγραφικής. Πρέπει να υπήρξε μαθητής του Ζωγράφου του Μειδία, στον οποίο ίσως οφείλει και την προτίμησή του να αποδίδει τα πρόσωπα των μορφών του σε όψη τριών τετάρτων.

 

1. Ο θάνατος του Τάλω

 

Ζωγράφος της Σουέσσουλα Χαρακτηρίζεται από μια ελευθερία στη διάταξη των μορφών και στις λεπτομέρειες της σκίασης.

 

1. Σκηνή μάχης, Σάτυρος-Μαινάδα

 

Ζωγράφος του Κέκροπος Είναι κοινότυπος οπαδός του Ζωγράφου του Κάδμου, με μερικές σκηνές με μύθους που συνδέονται με την Αττική.

 

1. Θυσία ταύρου, Αγώνας λαμπαδηδρομίας

 

Ζωγράφος του Μελέαγρου Πήρε το όνομά του από ορισμένα αγγεία με ήσυχες ομάδες κυνηγών, στους οποίους περιλαμβάνεται και μία γυναίκα, η Αταλάντη και ο εραστής της Μελέαγρος. Οι κιονωτοί και κωδωνόσχημοι κρατήρες του απεικονίζουν κυρίως διονυσιακές σκηνές και τρέφει μια προτίμηση για μορφές με ανατολίτικη ενδυμασία. Στα μετάλλια των κυλίκων του παρουσιάζει μεμονωμένες σπουδές θεών ή ομάδων θεών, συγκαταλέγονται όμως στα καλύτερα αυτής της εποχής. Στην εξωτερική όψη των αγγείων του οι μορφές είναι γενικά πολύ φτωχές και η καλύτερη εργασία του μόλις και μετά βίας θα μπορούσε να θεωρηθεί ικανοποιητική. Όπως και οι σύγχρονοί του αποδίδει τα ενδύματα με ανατολίζοντα χαρακτηριστικά. Σώζονται 177 αγγεία, ολόκληρα ή θραύσματα.

 

1. Μαινάδες και Σάτυροι, Τρεις νέοι

2. Ποσειδώνας - Αμυμώνη

3. Απόλλωνας

4. Διόνυσος-Αριάδνη

5. Αθλητές

 

Ζωγράφος του Ξενοφάντου Δεν αποκλείεται να ταυτίζεται με τον αγγειοπλάστη Ξενόφαντο. Πρέπει να δούλεψε και στο Παντικάπαιον (σημερινό Κερτς, στην περιοχή της Κριμαίας). Έτσι εξηγείται γιατί στα δύο ενεπίγραφα αγγεία του, που βρίσκονται στο Μουσείο Ερμιτάζ, την υπογραφή του συνοδεύει το επίθετο ΑΘΗΝΑΙΟΣ. Φαίνεται να ίδρυσε το πρώτο μετά την αρχαϊκή εποχή κεραμικό εργαστήριο που έφτιαχνε αγγεία με πολύχρωμη ανάγλυφη διακόσμηση, χρησιμοποιώντας μήτρες. Το στιλ της ζωγραφικής του θυμίζει το πρώιμο στιλ του Ζωγράφου του Μελεάγρου. Η δράση του τοποθετείται στις πρώτες δεκαετίες του 4ου αι. π.Χ.

 

1. Περσικό βασιλικό κυνήγι

 

Ζωγράφος του της Jena Είναι σημαντικός κυλικογράφος των αρχών του τέταρτου αιώνα. Τα περισσότερα από τα αγγεία του βρέθηκαν στον Κεραμεικό. Αρκετά από αυτά είχαν εξαχθεί στην Ετρουρία ή στη Βόρεια Αφρική. Τα μετάλλιά του είναι συχνά διακοσμημένα με στεφάνια από κισσό. Η εξωτερική όψη των κυλίκων του είναι διακοσμημένη πολύ φτωχά, όχι πάντα από το ίδιο χέρι, και είναι φανερό ότι αυτός υπήρξε η ψυχή ενός μεγάλου εργαστηρίου που παρήγαγε, γενικά, αγγεία φτωχής ποιότητας. Ο ίδιος ο αγγειογράφος εντούτοις μπορούσε να σχεδιάζει καλά και παρουσίασε ενδιαφέροντα θέματα και μορφές που αντισταθμίζουν τις μονότονες ορδές νεαρών γυναικών, σατύρων και μαινάδων που "συνωστίζονται" στις περισσότερες από τις κύλικές του.

 

1 .Ο Ηρακλής (;) δεχόμενος προσφορές

2. Αριμασπείς εναντίον γρυπών - Αθλητές

 

Βιβλιογραφία - Δικτυογραφία

 

Μιχάλης Τιβέριος, Ελληνική Τέχνη, Αρχαία Αγγεία, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα, 1996

John Boardman, Αθηναϊκά Ερυθρόμορφα Αγγεία - Κλασική Περίοδος, Ινστιτούτο του Βιβλίου - Α. Καρδαμίτσα, Αθήνα, 1995

Pierre Grimal, Λεξικό της Ελληνικής και Ρωμαϊκής Μυθολογίας,  University Studio Press, Θεσσαλονίκη, 1991

Καθάριου, Κλεοπάτρα, Το εργαστήριο του Ζωγράφου του Μελεάγρου και η εποχή του, ΑΠΘ, 2000

L. D. Caskey, J. D. Beazley, Attic Vase Paintings in the Museum of Fine Arts, Boston

Diana Buitron-Oliver, Attic Vase Painting in New England Collections

Perseus-tufts-edu

The Beazley Archive

Museum of Fine Arts, Boston

The Metropolitan Museum of Art

MoMA, The Museum of Modern Art

The State Hermitage Museum

British Museum

The J. Paul Getty Museum

Louvre Museum Official Website

The Walters Art Museum

Περιοδικό Αρχαιολογία

Βικιπαίδεια

 

 

αρχική