Ελληνικός Πολιτισμός, Αρχαϊκή Αγγειογραφία, Ερυθρόμορφη

Αρχική • Είσοδος • Μάχες • Χάρτες • Τέχνη • Ιστορία • Ν.Ε. Γλώσσα • Λογοτεχνία • Παιχνίδια • Συνδέσεις • Πλοήγηση

γεωμετρική • μελανόμορφη • ερυθρόμορφη • πρώιμη κλασική • κλασική • ύστερη κλασική I • ύστερη κλασική II

• είδη αγγείων • αγγειογράφοι • ήρωες • θεοί •

Στη σελίδα αυτή γίνεται μια πρώτη παρουσίαση της ελληνικής αγγειογραφίας.

Ερυθρόμορφη τεχνική Οι πρώτοι πειραματιστές

 

Γύρω στα 530 π.Χ. επινοήθηκε στην Αττική μια νέα τεχνική για την εικονιστική διακόσμηση των αγγείων. Πρόκειται για την «Ερυθρόμορφη» τεχνική που θα κυριαρχήσει στον ελληνικό κόσμο τους επόμενους αιώνες. Αν στη «μελανόμορφη», που ίσχυε μέχρι τώρα, οι μορφές αποδίδονταν με μελανό (μαύρο) χρώμα και το φόντο είχε το χρώμα του πηλού, στην ερυθρόμορφη οι μορφές και τα διακοσμητικά θέματα παραμένουν στο χρώμα του πηλού, το ερυθρό, ενώ οι λεπτομέρειες αποδίδονται με μαύρες γραμμές και το φόντο βάφεται μαύρο.

Στα πρώτα αγγεία συνδυάζονται και οι δύο τεχνικές. Η μια πλευρά είναι μελανόμορφη κι άλλη ερυθρόμορφη.

 

Κατάλογος με τους πρώτους πειραματιστές

 

Ο ζωγράφος του Ανδοκίδη/Λυσσιπίδη Θεωρείται ότι πρώτος αυτός επινόησε τη νέα τεχνική. Εργάστηκε γύρω στα 530-510 π.Χ. Πήρε το όνομά του από τον κεραμέα για τον οποίο εργαζόταν. Αναγνωρίζεται ομόφωνα ως μαθητής του Εξηκία.

Οι ερευνητές διατυπώνουν διαφορετικές απόψεις για τα "δίγλωσσα" έργα του. Πολλοί θεωρούν ότι είναι δικιά του η ερυθρόμορφη απόδοση, ενώ τη μελανόμορφη την αποδίδουν στον Ζ. του Λυσσιπίδη.

Οι συνθέσεις του χαρακτηρίζονται από αυστηρότητα και ακρίβεια, στις ογκώδεις όμως μορφές του περιορίζονται στις βασικές ανατομικές λεπτομέρειες. Η σύνθεση είναι χαλαρότερη από του δασκάλου του Εξηκία και αρκετές φορές διακρίνεται από πρωτοτυπία.

  1. Ζ. του Ανδοκίδη, Ο Ηρακλής οδηγώντας τον ταύρο της Κρήτης Βοστόνη, mfa, 99.538

  2. Ζ. του Ανδοκίδη, Ο Αίαντας και ο Αχιλλέας παίζουν πεσσούς Βοστόνη, mfa, 01.8037

  3. Ζ. του Ανδοκίδη, Παλαιστές, Ηρακλής και Απόλλωνας, η αρπαγή του δελφικού τρίποδα Βερολίνο, Antikensammlung der Staatlichen Museen, F2159

  4. Ζ. του Ανδοκίδη, Πολεμιστές, Κιθαρωδός Παρίσι, Μουσείο του Λούβρου, G1

  5. Ζ. του Ανδοκίδη, Η αποθέωση του Ηρακλή Munich, Antikensammlungen, 2301

  6. Ζ. του Ανδοκίδη, Διαμάχη Ηρακλή και Απόλλωνα Νέα Υόρκη, met, 63.11.6

  7. Ζ. του Ανδοκίδη, Ετοιμασία Αμαζόνων, Λουτρό γυναικών Παρίσι, Μουσείο του Λούβρου, F 203

  8. Ζ. του Ανδοκίδη, Διόνυσος, Ηρακλής και Κέρβερος Παρίσι, Μουσείο του Λούβρου, F 204

  9. Ζ. του Ανδοκίδη, Ηρακλής - Λιοντάρι Νεμέας, Αίαντας - Αχιλλέας Λονδίνο, Βρετανικό Μουσείο, 1839,1109.2 / B193

  10. Ζ. του Ανδοκίδη, Ηρακλής - Λιοντάρι Νεμέας, Διόνυσος Bologna, Museo Civico Archeologico, 151

 

Ζ. του Λυσσιπίδη, Ο Αχιλλέας και ο Αίαντας παίζουν πεσσούς, Βρετανικό Μουσείο, 1851,0806.15/B211

 

Ο Ψίαξ ανήκει στους πρώτους πειραματιστές της ερυθρόμορφης τεχνικής. Είχε ασχοληθεί με τη μελανόμορφη, έχοντας δώσει πρωτοποριακά αγγεία, γύρω όμως στο 520 αρχίζει να ασχολείται με τα ερυθρόμορφα. Χρησιμοποιεί λευκό και κόκκινο χρώμα για να τονίσει διάφορες λεπτομέρειες.

 

  1. Ψίαξ, Τρεις πολεμιστές και κιθαρωδός, Cleveland Museum of Art, 76.89

  2. Ψίαξ, Διόνυσος και Σάτυροι, Βρετανικό Μουσείο, GR 1980.10-29.1

  3. Ψίαξ, Νέοι και νέες, The J. Paul Getty Museum, 86.AE.278

  4. Ψίαξ, Νέα με δίαυλο και χορεύτρια, The J. Paul Getty Museum, 90.AE.122

  5. Ψίαξ, Τοξότης με σάλπιγγα, Λονδίνο, Βρετανικό Μουσείο, 1867,0508.941 / Β591

  6. Ψίαξ, Σκηνή μάχης, Τοξότης οδηγεί άλογο, Νέα Υόρκη, met 14.146.1

  7. Ψίαξ, Σάτυρος, Νέα Υόρκη, Met, 14.146.1

  8. Ψίαξ, Ο Ηρακλής δαμάζοντας άλογο του Διομήδη, Αγία Πετρούπολη, The State Hermitage Museum, ГР-28190

  9. Ψίαξ, Μαινάδα, Αγία Πετρούπολη, The State Hermitage Museum, ГР-4356

  10. Ψίαξ, Σφίγγα, Αγία Πετρούπολη, The State Hermitage Museum

  11. Ψίαξ, Αυλήτρια με συμποσιαστή, Βασιλεία, Antikenmuseum und Sammlung Ludwig Ka 421

  12. Ψίαξ, Οπλίτης με σάλπιγγα, Λονδίνο, Βρετανικό Μουσείο, 1849,0620.1 / B590

  13. Ψίαξ, Νέοι με άλογα, Λονδίνο, Βρετανικό Μουσείο, 1900,0611.1

  14. Ψίαξ, Άνδρας με λύρα, The J. Paul Getty Museum, 77.AE.102

  15. Ψίαξ, Διόνυσος, Μαινάδες, Μιλάνο, Museo Poldi-Pezzoli, 482

  16. Ψίαξ, Σάτυρος και Μαινάδες, Σκηνή μάχης, Παρίσι, Μουσείο του Λούβρου, CA 5950

 

Πασέας ή ζωγράφος του Κέρβερου Ένας άλλος αξιόλογος ζωγράφος ήταν ο Πασέας που παλιότερα ονομαζόταν Ζωγράφος του Κέρβερου. Ο Πασέας ζωγράφιζε κυρίως κύλικες. Προτιμούσε τις ξεκάθαρες μορφές, με μεγάλα μάλλον κεφάλια, και μάτια στενά, τοποθετημένα ψηλά. Δεν ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για το χρώμα και τη διακόσμηση.

 

Πασέας, Ο Ηρακλής οδηγεί τον Κέρβερο, Βοστόνη, mfa, 01.8025

Πασέας, Δύο αθλητές, Βοστόνη, mfa, 03.785

Πασέας, Δύο νέοι κωμαστές, Νέα Υόρκη, met, 2010.64

Πασέας, Αίαντας, αρπαγή της Κασσάνδρας, Yale University, 1913.169

Πασέας, Διόνυσος και Σάτυρος, Yale University, 1913.170

 

Οι πρωτοπόροι

 

Από το 520 ως το 500 υπάρχει στην Αττική μια ομάδα αγγειογράφων με κάποια κοινά χαρακτηριστικά. Δεν ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για το χρώμα και για τη διακόσμηση του ενδύματος, καθιερώνεται για τα περιγράμματα η ανάγλυφη γραμμή (που γίνεται με πυκνό χρώμα), για την απόδοση των πτυχώσεων χρησιμοποιούν αραιό χρώμα, τα μάτια κλίνουν προς το δακρυϊκό πόρο, η κόρη είναι στρογγυλή και βρίσκεται στο κέντρο του ματιού ή λίγο πιο μπροστά, στη μύτη. Η απόδοση των μορφών γίνεται πιο ελεύθερα και είναι φανερή η προσπάθεια που γίνεται για την απόδοση της τρίτης διάστασης, χωρίς φυσικά να λείπουν τα προβλήματα.

 

Κατάλογος με τους πρωτοπόρους

ΕυφρόνιοςΟ Ευφρόνιος, που δούλεψε γύρω στο 520-505, προτιμούσε να ζωγραφίζει κυρίως μεγάλα αγγεία. Το στυλ του μπορεί να χαρακτηριστεί κλασικό χωρίς πολλές ιδιαιτερότητες. Τα πρόσωπά του έχουν ήρεμα χαρακτηριστικά. Χρησιμοποιεί περίγραμμα για την απόδοση του ανθρώπινου σώματος, ακόμη και στην παραμικρή λεπτομέρεια. Ο Μ. Τιβέριος γράφει: «Η ζωγραφική του διακρίνεται για το δυνατό και τολμηρό της σχέδιο και τη θαυμάσια οργάνωση των συνθέσεών της, ενώ οι μορφές του χαρακτηρίζονται από τη σωστή απόδοση των ανατομικών λεπτομερειών, την ακρίβεια των περιγραμμάτων και τον πλούτο των λεπτομερειών τους. Οι κινημένες μορφές των παραστάσεών του, με τα συστρεφόμενα μέλη και τους τεντωμένους μυώνες, πάλλονται από έντονες εσωτερικές δυνάμεις. Αρκετές φορές στη διακόσμηση των αγγείων του χρησιμοποιεί πρόσθετο πηλό, που δίνει την εντύπωση του ανάγλυφου, ενώ, πιθανόν, δούλεψε και με την μελανόμορφη τεχνική.»

 

Ευφρόνιος, Ηρακλής και Ανταίος

Ευφρόνιος, Ο Ύπνος και ο Θάνατος μεταφέρουν το νεκρό Σαρπηδόνα

Ευφρόνιος, Ηρακλής και Λερναία Ύδρα

Ευφρόνιος, Συμπόσιο γυναικών

 

Σμίκρος Ο Σμίκρος είναι μιμητής του Ευφρόνιου. Τον χαρακτηρίζει το ενδιαφέρον του για τη διακόσμηση και τις μεμονωμένες μορφές σε μαύρο φόντο. Η σχεδίασή του, αν και είναι ακριβής, εντούτοις παρουσιάζει με προχειρότητα τ' αυτιά, αποδίδει άτεχνα και δύσκαμπτα τα χέρια. Παρόλο που μερικές φορές δείχνει κάποια επιμέλεια στην απόδοση ενός κεφαλιού ή του σώματος, αποδίδει με βιασύνη τα ενδύματα. Οι σάτυροι θεωρούνται από τα καλύτερα δημιουργήματά του· έχουν πυκνά μουστάκια και γένια, είναι φαλακροί και οι μύτες τους είναι γυρισμένες προς τα πάνω.

 

Σμίκρος, Ο Πηλέας αγκαλιάζει τη Θέτιδα

 

Ευθυμίδης Ο Ευθυμίδης είναι φίλος κι ανταγωνιστής του Ευφρόνιου. Ο πατέρας του ονομαζόταν Πολλίας. Ο Μ. Τιβέριος παρατηρεί: «Η ζωγραφική του χαρακτηρίζεται συχνά από τις τολμηρές και ζωντανές στάσεις των μορφών, που είναι αποδομένες με χάρη και ευγένεια από διάφορες οπτικές γωνίες. Η μνημειακότητα που τις διακρίνει πετυχαίνεται με τον καθαρό και συμπαγή όγκο τους, πράγμα που επιτρέπει να κινούνται με  μεγαλύτερη άνεση μέσα στο διαθέσιμο χώρο. Είναι εφευρετικός και δεξιοτέχνης στην απόδοση επιμέρους λεπτομερειών, ενώ ρίχνει το βάρος του στο σχέδιο και όχι στη διακοσμητικότητα. Ωστόσο, ως προς την απόδοση των ανατομικών λεπτομερειών και γενικότερα ως προς την ποιότητα των συνθέσεών του, δεν μπορεί να συγκριθεί με τον Ευφρόνιο και ας καυχιέται για το αντίθετο ο ίδιος στο έργο του.» Ο Beazley γράφει: Η φιλική φράση του «ως ουδέποτε Ευφρόνιος» γραμμένη δίπλα σε μορφή που κάνει τολμηρή στροφή του κορμού, με τις ανατομικές γραμμές αποδομένες σωστά καθώς και η ελεύθερη, σχεδόν σπάταλη, χρήση από μέρους του της γραμμής από αραιωμένη βαφή για την απόδοση των ανατομικών λεπτομερειών, δίνουν στις μορφές του έναν αέρα που σαφώς θυμίζει γλυπτά έργα.» «Οι μορφές του είναι πιο βαριές και πιο σαρκώδεις από εκείνες του Ευφρόνιου. Συνήθως αποδίδει με εγχάρακτη γραμμή το περίγραμμα της κόμης και αποφεύγει τους ανάγλυφους βοστρύχους. Γενικά, ρίχνει το βάρος στη σχεδίαση μάλλον παρά στη διακόσμηση. Σπάνια αποδίδει τις βλεφαρίδες· τα αυτιά τα σχεδιάζει απλούστερα με δυο μικρές γραμμές ή ένας άγκιστρο στο κέντρο· οι όρχεις σχεδιάζονται χαλαροί, τα πόδια μακριά και πλατιά, τα δάχτυλα εύκαμπτα. Τα ιμάτια αναδιπλώνονται με σκληρές πτυχές στον αυχένα. Στα φυτικά κοσμήματα χρησιμοποιεί λιγότερους λωτούς με τα στοιχεία τους χωρισμένα. Φαίνεται ότι προτιμούσε τους μεγάλους ενιαίους αμφορείς (τύπου Α), από τους κρατήρες».

 

Ευθυμίδης, Πολεμιστής που ανεβαίνει στο άρμα

Ευθυμίδης, Δύο αθλητές κι εκπαιδευτής

Ευθυμίδης, Εξοπλισμός του Έκτορα

Ευθυμίδης,Ο Ηρακλής αρπάζει το δελφικό τρίποδα

 

Φιντίας Ο Φιντίας είναι ιδιαίτερα λεπτολόγος· ενδιαφέρεται για τις λεπτομέρειες, για παράδειγμα στα νύχια, στις αρθρώσεις, στα πέλματα. Οι μορφές του είναι λιγότερο φυσικές και ζωηρές σε σύγκριση με εκείνες του Ευθυμίδη, και με πιο σκληρά ενδύματα. Συνηθίζει να χρησιμοποιεί εγχάρακτη και όχι γραπτή γραμμή για τους μυς και τα ενδύματα. Ο Μ. Τιβέριος παρατηρεί: «Το στιλ της ζωγραφικής του διακρίνεται από έναν ακαδημαϊσμό, που συχνά οδηγεί σε λανθάνοντα μανιερισμό.» «Αν και έχει αξιόλογες συνθετικές ικανότητες, οι δημιουργίες του δεν είναι πάντα πειστικές και τα ενδύματα των μορφών του παρουσιάζονται κάπως σκληρά και άκαμπτα. Τα περιγράμματά του είναι συνήθως σωστά, χωρίς όμως να λείπουν και κάποιες σχεδιαστικές αδυναμίες. Οι μορφές του είναι συνήθως ογκώδεις, με κυριαρχία της καμπύλης γραμμής, και δίνουν πετυχημένα την αίσθηση του βάθους. Δεν αγαπούσε τις πολλές ανατομικές λεπτομέρειες, αν και αυτές δε λείπουν από ορισμένα όψιμα έργα του.»

 

Φιντίας, Απόλλων, Άρτεμη, Λητώ και Τιτυός.

Φιντίας, Προπόνηση αθλητών του πένταθλου

Φιντίας, Υδροφόροι

 

Σωσίας Έχει σωθεί ένα μόνο έργο, η παρακάτω κύλικα, απ' όπου πήρε και τ' όνομά του επειδή είναι έργο του αγγειοπλάστη Σωσία. Είναι λάτρης της λεπτομέρειας, αλλά και μεγάλος νεωτεριστής. Η ζωγραφική του χαρακτηρίζεται από λεπτότητα και χάρη. Στη διακόσμηση των αγγείων του χρησιμοποίησε πρόσθετο επιχρυσωμένο πηλό.

 

Σωσίας, Αχιλλέας-Πάτροκλος, ο Ηρακλής στον Όλυμπο

 

Όλτος Ο Όλτος είναι ο καλύτερος από τους κυλικογράφους αυτής της περιόδου. Χαρακτηρίζεται από οικονομία στις γραμμές που αποδίδουν τις λεπτομέρειες του σώματος. Με μια μακριά γραμμή που σχηματίζει καμπύλη στην άκρη σχηματίζει το μέτωπο και τη μύτη. Τα πόδια είναι λεπτά και το αυτί αποδίδεται με απλή σπείρα. Από τα φυτικά κοσμήματα προτιμά τους λωτούς που επιστέφονται από πέταλα ανθεμίων ή κάπως απλούστερους με τους κάλυκες πολύ διογκωμένους (σε κύλικες).

 

  1. Όλτος, Ο Θησέας αρπάζει την Αντιόπη

  2. Όλτος, Ο Αχιλλέας και η Βρισηίδα

  3. Όλτος, Αθλητές

  4. Όλτος, Οπλίτες επί δελφίνος

  5. Όλτος, Νέος που τρέχει

  6. Όλτος, Γενειοφόρος πολεμιστής

  7. Όλτος, Αγώνας Ηρακλή - Αχελώου

  8. Όλτος, Διόνυσος

  9. Όλτος, Διόνυσος - Αναχώρηση του Αίαντα

 

Επίκτητος Ο Επίκτητος ασχολήθηκε κυρίως με τη διακόσμηση κυλίκων και πινακίων. Οι πρωιμότερες κύλικές του είναι δίγλωσσες οφθαλμωτές. Ήταν δεξιοτέχνης στην απόδοση σύνθεσης μέσα σε κύκλο και ακριβώς τα μετάλλια των κυλίκων του και τα πινάκια είναι εκείνα που εντυπωσιάζουν τον θεατή. Του άρεσε να διακοσμεί κύλικες με παράσταση στο εσωτερικό. Τα μελανόμορφα έργα του δείχνουν σιγουριά και πειθαρχία στην εκτέλεση, ενώ το ερυθρόμορφο έργο του έχει τέλεια ισορροπία γραμμής και λεπτομέρειας, με περιορισμένη χρήση επίθετων χρωμάτων και διακοσμητικών στοιχείων. Οι μορφές του έχουν συμμετρικά μέλη, χαρακτηρίζονται από αγαλματώδη ευθύτητα και γι' αυτό σύμφωνα με τον Beazley «δεν μπορεί να σχεδιάσει κανείς καλύτερα, απλώς μπορεί να σχεδιάσει διαφορετικά». Έτσι, κατατάσσεται μεταξύ των κορυφαίων σχεδιαστών του πρώιμου ερυθρόμορφου.

Οι μυθολογικές σκηνές του είναι λίγες και σπάνια πρωτότυπες. Η απεικόνιση, όμως, των κοινών ανθρώπων στο παιχνίδι, στο κρεβάτι ή στη διασκέδαση, η συμβολή του στην εξέλιξη της προβολής του σάτυρου ως ψυχολογικού υποκατάστατου του ανθρώπου, καθώς και η ποικιλία των ερωτικών απεικονίσεων, προωθούν σημαντικά εκείνο που είχε ξεκινήσει ο μελανόμορφος. Παράλληλα, ο Επίκτητος εισήγαγε ένα νέο πνεύμα στην απεικόνιση των θεμάτων στην ελληνική τέχνη, που δεν υστερεί με τον τρόπο αφήγησης που είχαν καθιερώσει οι Πρωτοπόροι.

 

  1. Επίκτητος, Έφιππος νέος - Σειληνοί

  2. Επίκτητος, Ηρακλής-Κένταυροι

  3. Επίκτητος, Πολεμιστής

  4. Επίκτητος, Σκύθης

  5. Επίκτητος, Κωμαστές

  6. Επίκτητος, Ηρακλής-Βούσιρης, Αυλητής-Μαινάδα, Συμπόσιο

  7. Επίκτητος, Θησέας-Μινώταυρος, Παρέα νέων

  8. Επίκτητος, Σκύθης τοξότης

  9. Επίκτητος, Σάτυρος

  10. Επίκτητος, Σάτυρος

  11. Επίκτητος, Αναβάτης αλέκτορος

  12. Επίκτητος, Σκηνή παλέστρας

 

Σκύθης Υπογράφει 4 κύλικες, του αποδίδονται όμως περισσότερα αγγεία. Τα δίγλωσσά του αγγεία είναι ερυθρόμορφα εσωτερικά και με μελανόμορφα με κοραλλόχρωμο βάθος εσωτερικά. Θεωρείται ως συνειδητός γελοιογράφος. Ο Beazley γράφει: «σκόπιμα ζωγραφίζει τους ανθρώπους χειρότερους απ' ό,τι είναι». Ήρωες και φαύλοι εικονίζονται εξίσου κτηνώδεις. Στα ανέκφραστα πρόσωπά του διακρίνεται το χιούμορ του. Το σχέδιό του είναι συμμετρικό και αξιοπρόσεκτο. Το όνομά του παραπέμπει ή σε Σκύθη ή σε παρατσούκλι.

 

Σκύθης, Κουκουβάγια

Σκύθης, Πολεμιστές-Δισκοβόλος

Σκύθης, Οι γάμοι του Πηλέα και της Θέτιδας

Σκύθης, Σφίγγα, Φτερωτά άλογα

Σκύθης, Κωμαστής

 

Ζωγράφος του Νικοσθένους Διακοσμεί κυρίως οφθαλμωτές κύλικες, μερικές ανθεμωτές-οφθαλμωτές, καθώς και κύλικες με παράσταση στη ζωφόρο.

 

Ζωγράφος του Νικοσθένους, Ερωτική σκηνή-Χορός

Ζωγράφος του Νικοσθένους, Διόνυσος - Ηρακλής

Ζωγράφος του Νικοσθένους, Πολεμιστής

Ζωγράφος του Νικοσθένους, Ύπνος-Θάνατος-Σαρπηδών

Ζωγράφος του Νικοσθένους, Ερωτική σκηνή, Ερμής, Χορός Μαινάδων-Σατύρων

 

Ζωγράφος του Ευεργίδη Πήρε το όνομά του από τον κεραμέα για τον οποίο συνεργαζόταν. Συνεργάστηκε και με τον Επίκτητο, η επίδραση του οποίου περιορίζεται στην επιλογή των θεμάτων. Η εργασία του στις κύλικες χαρακτηρίζεται ως αδέξια αντιγραφή και πρόχειρη επανάληψη τυποποιημένων θεμάτων. Η ποιότητα των έργων του μειώνεται από την πρόχειρη απόδοση ή την παντελή έλλειψη λεπτομερειών, π.χ. στα αυτιά, στα χέρια, καθώς και από τις κακές αναλογίες των μορφών.

 

Ζωγράφος του Ευεργίδη, Πάνθηρας κατασπαράζει ελαφάκι

Ζωγράφος του Ευεργίδη, Νέος με λουλούδι - Αθλητές

Ζωγράφος του Ευεργίδη, Διόνυσος-Σάτυρος-Μαινάδα, Πολεμιστής-Αμαζόνα

Ζωγράφος του Ευεργίδη, Νέος σε κρατήρα

 

Ζωγράφος του Πασιάδου Ο ζωγράφος του Πασιάδου ανήκει στην ομάδα των Αλάβαστρων του Παιδικού. Κατά τον Boardman υπερέχει ελάχιστα του ζωγράφου του Ευεργίδου. Τα αγγεία του είναι ραδινά και χαριτωμένα.

 

Ζωγράφος του Πασιάδου, Βακχική τελετή

 

Ζωγράφος του ΕρμαίουΟι μορφές του έχουν βαριά κεφάλια και νυσταγμένο ύφος. Η φυσιολογία τους θυμίζει την αντίστοιχη των μορφών του Όλτου. Συνηθίζει να βάζει διπλές άκρες στους χιτώνες, θυμίζοντας έτσι αντίστοιχες μορφές αγγειογράφων που διακοσμούσαν μεγαλύτερου μεγέθους αγγεία καθώς και των Πρωτοπόρων. Το όνομά του οφείλεται στον κεραμέα Ερμαίο. Δούλεψε και για τον κεραμέα Καχρυλίωνα.

 

Ζωγράφος του Ερμαίου, Νέα με λεκάνη

Ζωγράφος του Ερμαίου, Μαινάδα

Ζωγράφος του Ερμαίου, Διόνυσος

 

Ζωγράφος της Θάλιας Θεωρείται καλός καλλιτέχνης. Εργάστηκε για τον κεραμέα Καρχυλίωνα και νωρίτερα για τον Χέλι.

 

Ζωγράφος της Θάλιας, Αθλητής

 

Ζωγράφος του Επίδρομου- Ζωγράφος του Απολλόδωρου Συνεξετάζονται οι δύο αγγειογράφοι, αφού τόσο ο Beazley όσο και ο Boadman θεωρούν ότι ο Ζωγράφος του Επίδρομου αποτελεί την πρώιμη φάση του Ζωγράφου του Απολλόδωρου.

 

Ζωγράφος του Επίδρομου, Θανάτωση αντιπάλου

Ζωγράφος του Επίδρομου, Άντρας με λαγό και σκύλο

Ζωγράφος του Επίδρομου, Θυσία αγριόχοιρου

Ζωγράφος του Απολλόδωρου, Άντρας με πάνθηρα

Ζωγράφος του Απολλόδωρου, Σύγκρουση προ των τειχών

 

Ζωγράφος του ΑμβρόσιουΣύμφωνα με τον Beazley είναι κακός ζωγράφος όχι όμως και πληκτικός. Ο Boardman πιστεύει ότι: «τη συνοπτική του σχεδίαση την αντισταθμίζει η ζωντάνια των μορφών του και κάποια ικανότητα στο να αποδίδει τη στάση και την κίνηση». Από τα καλύτερα έργα του το αγόρι που ψαρεύει.

 

Ζωγράφος του Αμβρόσιου, Παιδί που ψαρεύει, Σάτυροι

Ζωγράφος του Αμβρόσιου, Γενειοφόρος άντρας

Ζωγράφος του Αμβρόσιου, Χρωματίζοντας γλυπτά

Ζωγράφος του Αμβρόσιου, Νέσσος και Διηάνειρα

Ζωγράφος του Αμβρόσιου, Κωμαστές

Ζωγράφος του Αμβρόσιου, Αθλητής με αρύβαλλο

 

Ζωγράφος του ΓαλούΑσχολήθηκε κυρίως με τη διακόσμηση ληκύθων.

 

Ζωγράφος του Γαλού, Πομπή προς θυσία

 

Ύστερο -αρχαϊκοί αγγειογράφοι

 

Ύστερο - αρχαϊκοί αγγειογράφοι.  Στα χρόνια που ακολούθησαν μετά τους πρωτοπόρους εμπεδόθηκαν οι κατακτήσεις της νέας τεχνικής, της ερυθρόμορφης, κι υπάρχει η τάση για την ρεαλιστικότερη απόδοση των μορφών. Παράλληλα είναι φανερή η προσπάθεια για την απόδοση τρισδιάστατων αντικειμένων. Παραμελείται η απόδοση των ανατομικών λεπτομερειών ενδιαφέρονται όμως περισσότερο για τη σύνθεση της μορφής ως συνόλου. Καμιά φορά χρησιμοποιείται αραιό διάλυμα βαφής για να δηλώσει σκίαση. Όσον αφορά τη θεματογραφία είναι φανερός ο εμπλουτισμός από σκηνές της καθημερινής ζωής κι ο εμπλουτισμός των μυθολογικών θεματικών ή μια νέα απόδοση των συνηθισμένων. Οι σπουδαιότεροι αγγειογράφοι αυτής της περιόδου είναι ο Ζωγράφος του Κλεοφράδη, ο Ζωγράφος του Βερολίνου και ο Μύσων.

 

Κατάλογος με τους ύστερο - αρχαϊκούς

Ζωγράφος του Κλεοφράδη Ο Ζωγράφος του Κλεοφράδη εργάζεται γύρω στο 505 με 475. Πάνω από εκατό αγγεία έχουν αναγνωριστεί ως δικά του. Οι μορφές του είναι βαριές και δυνατές, δείχνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις σκηνές από τον Τρωικό πόλεμο που τις αποδίδει με ένα ιδιαίτερο τρόπο. Παρουσιάζει τους ήρωες μ' ένα τέτοιο τρόπο που μας παρασέρνει να προβληματιστούμε για το δίλημμα του ανθρώπου και του ήρωα.

 

  1. Ζωγράφος του Κλεοφράδη, Αναχώρηση πολεμιστή

  2. Ζωγράφος του Κλεοφράδη, Η διακοπή της μονομαχίας του Έκτορα με τον Αίαντα

  3. Ζωγράφος του Κλεοφράδη, Ο Φινέας αντιμετωπίζει τις Άρπυιες

  4. Ζωγράφος του Κλεοφράδη, Σκηνές από την άλωση της Τροίας

  5. Ζωγράφος του Κλεοφράδη, Παναθηναϊκός αμφορέας, τιμημένος αθλητής

  6. Ζωγράφος του Κλεοφράδη, Επιστροφή του Ήφαιστου με το Διόνυσο και Σάτυρους

  7. Ζωγράφος του Κλεοφράδη, Παναθηναϊκός αμφορέας, αρματοδρομία

  8. Ζωγράφος του Κλεοφράδη, Παναθηναϊκός αμφορέας, Παγκράτιο

  9. Ζωγράφος του Κλεοφράδη, Παναθηναϊκός αμφορέας, αρματοδρομία

  10. Ζωγράφος του Κλεοφράδη, Παναθηναϊκός αμφορέας, ραψωδός-αυλητής

  11. Ζωγράφος του Κλεοφράδη, Ηρακλής-Απόλλωνας

 

Ζωγράφος του Βερολίνου Ο Ζωγράφος του Βερολίνου σχεδιάζει με λεπτές ανάγλυφες γραμμές. Δεν ενδιαφέρεται και τόσο για τις πολυπρόσωπες σκηνές· τον ενδιαφέρει κυρίως ο συνδυασμός δύο μορφών, με μία μορφή στην κάθε όψη. Του έχουν αποδοθεί περίπου 300 αγγεία, τα περισσότερα από τα οποία ανήκουν στα χρόνια μεταξύ 500-480 π.Χ. Δεν αποδίδει προοπτικά ολόκληρα μέλη του σώματος, τοποθετώντας όμως τα πόδια σε στροφή τριών τετάρτων καταφέρνει μια διαφοροποίηση των μυών της κοιλιάς δεξιά ή αριστερά. Η τεχνική του είναι άψογη, οι γραμμές του λεπτές, ομοιόμορφες και ρευστές. Οι γυναίκες φορούν ενώτια (σκουλαρίκια) που έχουν τη μορφή στιγμής μέσα σε κύκλο. Στα ιμάτια χρησιμοποιεί μακρόσυρτες κυματιστές ή καμπύλες γραμμές, παράλληλες μεταξύ τους, που ξεκινούν από αριστερά ή δεξιά. Οι πτυχώσεις σταθερά μεταβάλλονται από τις αρχαϊκές σκληρές πτυχές στις πρώιμες κλασικές συστάδες κατακόρυφων γραμμών που καταλήγουν στον ποδόγυρο, ο οποίος ορίζεται με μιαν ευθεία ή κυματιστή γραμμή. Στα ενδύματα των ύστερων μορφών του είναι φανερό ότι ο γηραιός πια καλλιτέχνης δεν έμεινε απρόσβλητος από τα συμπτώματα εκείνα της παρακμής του αρχαϊκού που ονομάστηκαν «Μανιερισμός».

 

  1. Ζωγράφος του Βερολίνου, Ερμής και Σάτυροι (επώνυμο αγγείο)

  2. Ζωγράφος του Βερολίνου, Τρίτωνας και Νηρηίδα

  3. Ζωγράφος του Βερολίνου, Ο Ηρακλής αντιμετωπίζει τα φίδια

  4. Ζωγράφος του Βερολίνου, Η εκδίκηση του Ορέστη

  5. Ζωγράφος του Βερολίνου,  Ηρακλής και Νηρέας

  6. Ζωγράφος του Βερολίνου,  Γενειοφόρος άντρας - έφηβος

  7. Ζωγράφος του Βερολίνου,  Δίας

  8. Ζωγράφος του Βερολίνου,  Γενειοφόρος άντρας - έφηβος

  9. Ζωγράφος του Βερολίνου,  Νίκη ιπτάμενη

  10. Ζωγράφος του Βερολίνου, Διόνυσος και γενειοφόρος Σάτυρος

  11. Ζωγράφος του Βερολίνου, Απόλλωνας και Άρτεμη

  12. Ζωγράφος του Βερολίνου, Αχιλλέας και Έκτορας, Αχιλλέας και Μέμνων

  13. Ζωγράφος του Βερολίνου, Αναχώρηση πολεμιστή

  14. Ζωγράφος του Βερολίνου, Γανυμήδης - Δίας

  15. Ζωγράφος του Βερολίνου, Κιθαρωδός

  16. Ζωγράφος του Βερολίνου, Πολεμιστής και Αμαζόνα

 

Ζωγράφος του Νικοξένου Ζωγράφος του μελανόμορφου ρυθμού της ομάδας του Λεάγρου, στράφηκε στον ερυθρόμορφο διακοσμώντας αμφορείς τύπου Α και μερικούς τύπου Β, παναθηναϊκούς, υδρίες και κρατήρες. Στους παναθηναϊκούς αμφορείς επέφερε αλλαγές στη διάταξη των κιόνων ή στη στάση της Αθηνάς ή με το να απεικονίζει στη θέση της τον Ερμή ή κάποιον ιερέα. Έχει έναν ιδιάζοντα τρόπο να αποδίδει τις χειρίδες των χιτώνων και καμιά φορά δεν πετυχαίνει να σταματήσει τις γραμμές των πτυχώσεων εκεί που θα έπρεπε.

 

Ζ. του Νικοξένου, Αθηνά

Ζ. του Νικοξένου, Νέοι σε παλαίστρα

Ζ. του Νικοξένου, Ο Αχιλλέας κι ο Αίαντας παίζουν πεσσούς, Λονδίνο, Βρετανικό Μουσείο, 1843,1103.27/E160

 

Ζωγράφος του Ευχαρίδου Ο Ευχαρίδης ήταν μαθητής του Ζωγράφου του Νικοξένου. Προτιμάει αγγεία μεγάλου σχήματος, όπως αμφορείς με λαιμό, στάμνους, κιονωτούς κρατήρες (που ήταν της μόδας αυτήν την περίοδο) και ιδίως καλυκόσχημους κρατήρες, στους οποίους τοποθετεί την παράσταση είτε στο κατώτερο καμπύλο τμήμα του αγγείου είτε στις ευθύγραμμες πλευρές του ανώτερου τμήματος. Οι μορφές του είναι ακόμη γωνιώδεις και δύσκαμπτες αλλά η προσπάθειά του δικαιώνεται στα καλύτερα έργα του.

 

Ζωγράφος του Ευχαρίδου, Προπόνηση αθλητή

Ζωγράφος του Ευχαρίδου, Αυλητής - Κωμαστής

Ζωγράφος του Ευχαρίδου, Νέος με λύρα

 

Μύσων  Ο Μύσων ήταν μαθητής του Φιντία. Τα έργα του, συνήθως μεγάλου σχήματος, χρονολογούνται από το 505 ως το 480 π.Χ.

 

Μύσων, Ο Κροίσος στην πυρά και η απαγωγή της Αντιόπης

Μύσων, Αθλητές

Μύσων, Νέοι με άλογα

Μύσων, Ηρακλής-Απόλλων, Αρπαγή δελφικού τρίποδα

Μύσων, Αθλητής - Κωμαστής

 

Ζωγράφος του Harrow Ένας προικισμένος ζωγράφος με επήρειες από το Ζωγράφο του Βερολίνου. Προτιμά τους αμφορείς με λαιμό και στη διακόσμηση τις σκηνές της καθημερινής ζωής και δευτερευόντως τα μυθολογικά θέματα.

 

Ζωγράφος του Harrow, Συνάντηση Θησέα - Ποσειδώνα, Κιθαριστής

Ζωγράφος του Harrow, Άλτες

 

Ζωγράφος του Ιπτάμενου Αγγέλου Προτιμάει χαριτωμένες σκηνές με Σατύρους, απεικονίζοντας σκηνές από την ιδιωτική τους ζωή ή γυναίκες που ασχολούνται με φαλλούς ή με πτηνά σε σχήμα φαλλού. Είναι ο πρώτος που εισάγει παιδιά σατύρους στην ελληνική τέχνη.

 

Ζωγράφος του Ιπτάμενου Αγγέλου, Σάτυρος με νέο Σάτυρο (επώνυμο αγγείο)

 

Ζωγράφος των Σειρήνων Είναι προσεκτικός με τις μορφές του, παρόλο που είναι άτονες. Στο ομώνυμο αγγείο οι έρωτες της β' όψης είναι κακόσχημοι.

 

Ζωγράφος των Σειρήνων, Ο Οδυσσέας και οι Σειρήνες - Ιπτάμενοι Έρωτες (επώνυμο αγγείο)

 

Ζωγράφος του Tyszkiewicz  Είναι προσεκτικός με τις μορφές του, παρόλο που είναι άτονες. Στο ομώνυμο αγγείο οι έρωτες της β' όψης είναι κακόσχημοι.

 

Ζωγράφος του Tyszkiewicz, Σκηνές από τον Τρωικό πόλεμο, Αχιλλέας - Μέμνων, Διομήδης - Αινείας

Ζωγράφος του Tyszkiewicz, Ο Ηρακλής σκοτώνει το Λίνο

Ζωγράφος του Tyszkiewicz, Διόνυσος και Απόλλων εναντίον Γιγάντων

 

Συρίσκος - Ζωγράφος της Κοπεγχάγης Ο Συρίσκος και ο ζωγράφος της Κοπεγχάγης, μαζί με το ζωγράφο P.S. θεωρούνται μάλλον ως το ίδιο πρόσωπο. Το όνομα Συρίσκος ανήκει στον κεραμέα Συρίσκο που κατασκεύασε ένα αγγείο σε σχήμα αστραγάλου για το ζωγράφο. Υπάρχει όμως και ενυπόγραφο αγγείο με το όνομα του Συρίσκου. Ο ζωγράφος της Κοπεγχάγης πήρε το όνομά του από ένα αγγείο που φυλάσσεται στην Κοπεγχάγη. Το στυλ του είναι περισσότερο ακαδημαϊκό. Σε κάποια από τα έργα του παρατηρείται μια πιο ελεύθερη απόδοση των στάσεων, των κινήσεων των μορφών και των πτυχώσεων των ενδυμάτων.

 

  1. Συρίσκος - Ζωγράφος της Κοπεγχάγης, Σκηνή από συμπόσιο

  2. Συρίσκος - Ζωγράφος της Κοπεγχάγης, Μενέλαος - Ελένη

  3. Συρίσκος - Ζωγράφος της Κοπεγχάγης, Κάνθαρος σε μορφή διπλού προσώπου

  4. Συρίσκος - Ζωγράφος της Κοπεγχάγης, Αρμόδιος - Αριστογείτων - Ίππαρχος

  5. Συρίσκος - Ζωγράφος της Κοπεγχάγης, Η Μήδεια ξανανιώνει τον Ιάσονα

  6. Συρίσκος - Ζωγράφος της Κοπεγχάγης, Σκηνές καθημερινής ζωής

  7. Συρίσκος - Ζωγράφος της Κοπεγχάγης, Διόνυσος και Σεμέλη στο γάμο Πηλέα και Θέτιδας

 

Παναίτιος - Ονήσιμος Οι μελετητές συμφωνούν ότι τα έργα που αποδίδονταν στον Παναίτιο ήταν του Ονήσιμου. Διακόσμησε κυρίως κύλικες οι οποίες στην αρχή διακοσμούνται με μαιάνδρους στο εσωτερικό και το εξωτερικό τους, όμως καθώς περνούν τα χρόνια παρατηρείται μια μείωση στη χρήση τους. Γενικότερα στα έργα του παρουσιάζεται μια αφηγηματική τάση, που εκφράζεται με τις ευλύγιστες τολμηρές μορφές σε εύστοχες συνθέσεις που ισορροπούν θαυμάσια την κυρτή επιφάνεια των κυλίκων. Ως προς την απόδοση της ανατομίας απομακρύνεται από εκείνη των Πρωτοπόρων, σχεδιάζοντας ξεκάθαρα, με απλές γραμμές τις πιο ποικίλες στάσεις, με πιο προσφιλείς την απόδοση της στροφής του κορμού ή την απόδοση των προσώπων κατενώπιον. Είναι παρατηρητικός και αποδίδει πιο σωστά τις ανατομικές λεπτομέρειες του γυναικείου σώματος.

 

  1. Παναίτιος - Ονήσιμος, Ερωτική σκηνή

  2. Παναίτιος - Ονήσιμος, Νέος με λαγό - Κωμαστές

  3. Παναίτιος - Ονήσιμος, Ηρακλής - Αμαζόνες

  4. Παναίτιος - Ονήσιμος, Εταίρα με άντρα

  5. Παναίτιος - Ονήσιμος, Πενταθλητές

  6. Παναίτιος - Ονήσιμος, Παγκράτιο

  7. Παναίτιος - Ονήσιμος, Κωμός

  8. Παναίτιος - Ονήσιμος, Τοξότες

  9. Παναίτιος - Ονήσιμος, Ξεκούραση σε παλαίστρα

  10. Παναίτιος - Ονήσιμος, Εταίρα

  11. Παναίτιος - Ονήσιμος, Σάτυρος και Μαινάδα

 

Ο Ζωγράφος του Αντιφώντος Πήρε το όνομά του από τον καλό «Αντιφώντα» που αναγράφεται σ' ένα υποστατό του. Το έργο του έχει ομοιότητες μ' εκείνο του Παναιτίου, είναι όμως «βαρύτερο», πιο άτονο, μερικές φορές ίσως ακατέργαστο. Τα θέματά του είναι κυρίως κωμαστές, αθλητές και πολεμιστές. Σπάνια ασχολείται με μυθολογικά θέματα. Οι μορφές του έχουν μεγάλα κεφάλια. Η ανατομία του είναι άτονη αλλά αρκετά επιτυχής, τους κορμούς διατρέχει από πάνω ως κάτω μια μαύρη (σπασμένη) γραμμή αντί αυτή να περιορίζεται μόνο στο στήθος. Η χρήση της εγχάρακτης γραμμής για το περίγραμμα της κόμης είναι ξεπερασμένης μόδας. Η κόμη συχνά απεικονίζεται σγουρή με κυματιστό περίγραμμα.

 

  1. Ζωγράφος του Αντιφώντος, Κυνήγι κάπρου

  2. Ζωγράφος του Αντιφώντος, Αθλητές

  3. Ζωγράφος του Αντιφώντος, Νέος

  4. Ζωγράφος του Αντιφώντος, Όνος

  5. Ζωγράφος του Αντιφώντος, Σάτυρος - Γλύπτης

 

Ο Ζωγράφος του Βρύγου Πήρε το όνομά του από τον κεραμέα Βρύγο. Ίσως είναι ο πιο εκφραστικός καλλιτέχνης της περιόδου. Παρά τη σχεδιαστική αδυναμία που είναι διάχυτη στα έργα του, η δύναμη και η εφευρετικότητά του είναι αξεπέραστες. Η εκφραστικότητα των χαρακτηριστικών και η στάση των μορφών είναι απαράμιλλες. Εκφράζει τις νέες στάσεις των μορφών καλύτερα απ' όλους. Παρατηρεί προσεκτικά τις ανατομικές λεπτομέρειες και κατορθώνει να ξεφύγει από τις καθιερωμένες στάσεις των μορφών είτε σε κίνηση είτε σε στάση. Τα κεφάλια των μορφών του χαρακτηρίζονται από την επίπεδη κορυφή τους, τα ανασηκωμένα φρύδια πάνω από τα στενά μάτια και τη μακριά γραμμή της μύτης. Το στόμα είναι εκφραστικό όταν τραγουδά, φυσά τον αυλό ή κλείνει σφικτά τα χείλη. Οι ανδρικές μορφές είναι άλλοτε φαλακρές, άλλοτε τριχωτές, ενώ τα μακριά μαλλιά και τα αξύριστα γένια των γερόντων είναι τυπικά «Βρύγγεια». Χρησιμοποιεί αραιωμένη βαφή, πλησιάζοντας το ζωγραφικό πίνακα. Διακρίνεται στο έργο του η προσπάθεια απόδοσης της σκιάς, ιδιαίτερα στην απόδοση της σφαιρικότητας των ασπίδων. Είναι πολύ παραγωγικός καλλιτέχνης, αφού του αποδίδονται πάνω από 200 αγγεία.

 

  1. Ζωγράφος του Βρύγου, Σκηνή συμποσίου

  2. Ζωγράφος του Βρύγου, Γυναίκα που γνέθει

  3. Ζωγράφος του Βρύγου, Δίας - Γανυμήδης

  4. Ζωγράφος του Βρύγου, Κιθαρωδός - Ακροατής

  5. Ζωγράφος του Βρύγου, Ρυτό - Σάτυροι

  6. Ζωγράφος του Βρύγου, Νέα που επεξεργάζεται μαλλί

  7. Ζωγράφος του Βρύγου, Άλτες

  8. Ζωγράφος του Βρύγου, Ιπτάμενος Έρωτας

  9. Ζωγράφος του Βρύγου, Η Τέκμησσα καλύπτει το νεκρό Αίαντα

  10. Ζωγράφος του Βρύγου, Αυλήτρια

  11. Ζωγράφος του Βρύγου, Βοσκός με αγελάδες

  12. Ζωγράφος του Βρύγου, Η Ηώ κυνηγάει τον Τιθωνό

  13. Ζωγράφος του Βρύγου, Ήρα και Νίκη

  14. Ζωγράφος του Βρύγου, Ήρα

  15. Ζωγράφος του Βρύγου, Λύτρα Έκτορος

  16. Ζωγράφος του Βρύγου, Φοίνικας - Βρισηίδα, Ιλίου Πέρσις

  17. Ζωγράφος του Βρύγου, Η Σελήνη αναδύεται από τη θάλασσα

  18. Ζωγράφος του Βρύγου, Ζευξώ - Χρύσιππος, Διόνυσος - Ήρα - Ίρις - Ερμής - Σάτυροι

  19. Ζωγράφος του Βρύγου, Οδυσσέας και Βρισηίδα (;), Ψηφοφορία για τα όπλα του Αχιλλέα

 

Ο Ζωγράφος του Χυτηρίου Ανήκει στον κύκλο του Ζωγράφου του Βρύγου. Είναι ένας εξαίρετος καλλιτέχνης, ισάξιος του Βρύγου, με τη βίαιη και τραχιά τεχνοτροπία του. Είναι ιδιαίτερα παρατηρητικός στην απόδοση των ανατομικών λεπτομερειών, όπως στους μυς ή στο τριχωτό του σώματος. Σε κάποιες από τις κύλικές του έχουμε δείγματα σκίασης, σπάνιες για την εποχή τους. Οι μορφές και οι στάσεις τους, τόσο στις καθημερινές σκηνές όσο και στα μυθολογικά θέματα, είναι πρωτότυπες.

 

  1. Ζωγράφος του Χυτηρίου, Ο Αχιλλέας καταδιώκει τον Έκτορα, Πρίαμος - Εκάβη

  2. Ζωγράφος του Χυτηρίου, Συμπόσιο

  3. Ζωγράφος του Χυτηρίου, Μαινάδες - Σιληνοί

  4. Ζωγράφος του Χυτηρίου, Παγκρατιστές, Πυγμάχοι και άλλοι αθλητές

  5. Ζωγράφος του Χυτηρίου, Ερωτική σκηνή

  6. Ζωγράφος του Χυτηρίου, Οινοχόος, Σύγκρουση Κένταυρου με οπλίτες - Τοξότη με οπλίτες

  7. Ζωγράφος του Χυτηρίου, Χυτήριο μετάλλων, Ο Ήφαιστος παραδίνει στη Θέτιδα τα όπλα του Αχιλλέα

 

Ο Ζωγράφος της Βρισηίδος Ανήκει κι αυτός στον κύκλο του Ζωγράφου του Βρύγου, δεν έχει όμως τη δύναμη του δάσκαλού του. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του είναι οι χειρίδες (μανίκια) των Μαινάδων του, που μοιάζουν με φτερούγες.

 

  1. Ζωγράφος της Βρισηίδος, Σκηνή γλεντιού

  2. Ζωγράφος της Βρισηίδος, Κυνηγός - Δοκιμασία

  3. Ζωγράφος της Βρισηίδος, Σάτυροι - Μαινάδα

  4. Ζωγράφος της Βρισηίδος, Η Βρισηίδα οδηγείται μακριά από τον Αχιλλέα

  5. Ζωγράφος της Βρισηίδος, Ζήτης και Κάλαης

  6. Ζωγράφος της Βρισηίδος, Σάτυροι και Μαινάδα

  7. Ζωγράφος της Βρισηίδος, Γυναίκα που πλένει

  8. Ζωγράφος της Βρισηίδος, Θησέας - Ποσειδώνας, Ο Θησέας στην Αθήνα

 

Ο Ζωγράφος της Δοκιμασίας Ανήκει κι αυτός στον κύκλο του Ζωγράφου του Βρύγου, θεωρείται όμως περισσότερο ήπιος. Οφείλει την ονομασία του σε αγγείο στο οποίο απεικονίζεται η επιθεώρηση ιππέων και αλόγων από τη Βουλή, που γινόταν κάθε χρόνο στην Αθήνα. Εργάστηκε ως τη δεκαετία του 460.

 

  1. Ζωγράφος της Δοκιμασίας, Ο Αίγισθος σκοτώνει τον Αγαμέμνονα, ο Ορέστης σκοτώνει τον Αίγισθο

  2. Ζωγράφος της Δοκιμασίας, Οδυσσέας - Διομήδης - Δόλωνας

  3. Ζωγράφος της Δοκιμασίας, Μάχη

  4. Ζωγράφος της Δοκιμασίας, Σκηνές συμποσίου

  5. Ζωγράφος της Δοκιμασίας, Διόνυσος - Σάτυροι

  6. Ζωγράφος της Δοκιμασίας, Μουσικοί

  7. Ζωγράφος της Δοκιμασίας, Κωμός

 

Δούρις Του αποδίδονται περισσότερα από τριακόσια αγγεία. Ήταν ζωγράφος με ιδιαίτερες ικανότητες, χάρη και ηρεμία. Οι λυγερές μορφές του με τα στρογγυλά κεφάλια έχουν έναν αέρα αρχαϊκής αθωότητας. Ο Beazley χώρισε σε τέσσερις περιόδους το έργο του.

Στην πρώτη περίοδο διακοσμεί τα καλύτερα έργα του. Τα στόματα των μορφών του είναι εκφραστικά, αρκετά συχνά με στραμμένο προς τα κάτω το χείλος. Μερικές συνθέσεις του σε μετάλλια κυλίκων και μυθολογικές σκηνές έχουν αξιοζήλευτο μνημειώδη χαρακτήρα. Στη διακόσμηση των ταινιών που χρησιμεύουν ως πλαίσια των παραστάσεών του προτιμάει μεταξύ των άλλων μοτίβων τα ανθέμια. Τα θέματα που κυρίως προτιμάει είναι τα συμπόσια. Εργάστηκε κοντά στον Ονήσιμο.

Στη δεύτερη περίοδο τα διακοσμητικά πλαίσια μειώνονται και περιορίζονται σε μαίανδρους που διακόπτονται από τετράγωνα. Ιδιαίτερο γνώρισμά του αποτελεί η απόδοση των οστών της κλείδας στη βάση του λαιμού με άγκιστρο. Τα θέματα με τα οποία ασχολείται είναι οι νέοι και οι αθλητές.

Στην τρίτη περίοδο ως διακοσμητικό μοτίβο χρησιμοποιεί τον μαίανδρο και το τετραγωνίδο ή τα ανθέμια στο χώρο των λαβών των κυλίκων. Τα έργα της περιόδου αυτής είναι τα πιο χαρακτηριστικά της σταδιοδρομίας του, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι και τα καλύτερα. Αποδίδει τις καμπύλες των ενδυμάτων με έντονες γραμμές, για τον ποδόγυρο προτιμά την παχιά μαύρη γραμμή, ενώ εμφανίζονται οι συστάδες των πτυχώσεων στο ένδυμα. Θεματικά επανέρχεται στα συμπόσια, παράλληλα όμως απεικονίζει και πολεμιστές ή σκηνές σχολείου.

Στην τέταρτη περίοδο επανέρχεται στην πλούσια διακόσμηση. Χρησιμοποιεί ως διακοσμητικό μοτίβο το λωτό, με ευδιάκριτα πέταλα, ή ελεύθερα άνθη. Αποδίδει τα ενδύματα με συστάδες γραμμών και με απλά τελειώματα στον ποδόγυρο. Περιορίζεται αισθητά το άγκιστρο στην απόδοση των οστών της κλείδας.

Ασχολείται με μυθολογικά θέματα σ' όλο το έργο του. Από τις επιγραφές του προκύπτει το συμπέρασμα ότι είχε πολύπλευρη μόρφωση.

 

  1. Δούρις, Δισκοβόλος, Σκηνές μάχης

  2. Δούρις, Έρως με νέο

  3. Δούρις, Δισκοβόλος, Αθλητής σε βωμό - Πυγμάχοι

  4. Δούρις, Συμποσιαστής

  5. Δούρις, Γυναίκα με λουλούδι, άντρες και γυναίκες συνομιλούν

  6. Δούρις, Ρυτό με κεφάλι λιονταριού

  7. Δούρις, Ρυτό με κεφάλι αετού

  8. Δούρις, Αχιλλέας - Οδυσσέας

  9. Δούρις, Άντρες - Νέοι - Αγόρια

  10. Δούρις, Νέος πλένει τα χέρια του

  11. Δούρις, Ερωτική σκηνή

  12. Δούρις, Συμποσιαστές που χορεύουν

  13. Δούρις, Διόνυσος, Σάτυροι - Μαινάδες

  14. Δούρις, Νέα πλένει τα χέρια της

  15. Δούρις, Σάτυρος

  16. Δούρις, Νέος με λύρα

  17. Δούρις, Μαινάδα και Σάτυροι, Αποχαιρετισμός οπλιτών, Συνάντηση αντρών

  18. Δούρις, Νέος με λύρα

  19. Δούρις, Η Ηώς ανασηκώνει το νεκρό Μέμνονα

  20. Δούρις, Σχολείο

  21. Δούρις, Ο δράκος εξεμεί τον Ιάσονα

  22. Δούρις, Επεξεργασία μαλλιού

 

Ζωγράφος του Τριπτόλεμου Αν και ένα μεγάλο μέρος της σταδιοδρομίας του συμπίπτει με την Πρώιμη Κλασική Περίοδο, εντούτοις η σύλληψη και η απόδοση των θεμάτων του, ιδίως των μυθολογικών, παραμένουν αρχαϊκά. Γι' αυτό το λόγο άλλωστε ο Beazley τον θαύμαζε για την «επιτυχημένη, δυνατή και διαυγή» έκφραση του πνεύματος της Ύστερης Αρχαϊκής Τέχνης. Ξεκίνησε ως κυλικογράφος, γρήγορα όμως στράφηκε και σε μεγαλύτερα αγγεία, ιδιαίτερα τις πελίκες, τους στάμνους και τους κιονωτούς κρατήρες. Τα πρωιμότερα έργα του τοποθετούνται στη δεκαετία του 480 π.Χ.

 

Ζωγράφος του Τριπτόλεμου,  Ρυτό με σκηνή συμποσίου

Ζωγράφος του Τριπτόλεμου,  Νέος μπροστά σε βωμό

Ζωγράφος του Τριπτόλεμου,  Ο Αρκίσιος κλείνει τη Δανάη και τον Περσέα στη λάρνακα

 

Μάκρων Είναι ένας από τους παραγωγικότερους καλλιτέχνες της περιόδου, αφού του αποδίδονται περίπου τριακόσια αγγεία. Υπογράφει σε δύο από αυτά. Τα κεφάλια των μορφών του έχουν χαμηλό μέτωπο, επίπεδο κρανίο και τα μαλλιά τους αποδίδονται με ξεχωριστούς βοστρύχους. Αποδίδει πολύ καλά τα γυναικεία ενδύματα τονίζοντας τις κυματιστές πτυχές, ενώ παράλληλα διακρίνεται για την απόδοση της λεπτομέρειας στα έπιπλα, στα ενδύματα, στο δέρμα. Διακοσμεί τα πλαίσια των μεταλλίων με μαίανδρο, ενώ σε μερικές κύλικες γύρω από τις λαβές χρησιμοποιεί σύμπλεγμα ανθεμίων με εδαφόχρωμη καρδιά και με λωτούς με μυτερά πέταλα, ή, σε μερικές περιπτώσεις, με κλαδί κισσού κάτω από αυτές. Σε λίγα αγγεία του παρουσιάζει μυθολογικές σκηνές με προτίμηση στον Τρωικό πόλεμο. Γενικότερα οι συνθέσεις του δεν είναι ιδιαίτερα πρωτότυπες. 

 

  1. Αρπαγή της Ελένης από τον Πάρη, Ο Μενέλαος συναντά την Ελένη, Βοστόνη, mfa, 13.186

  2. Άντρας με καλάθι - Νύμφη και Σάτυροι, Βοστόνη, mfa, 01.8072

  3. Άντρες συνομιλούν με παιδιά, Βοστόνη, mfa, 13.67

  4. Διόνυσος και Σάτυρος

  5. Άντρας με γυναίκα, Ζευγάρια, Βοστόνη, mfa, 01.8022

  6. Ο Τριπτόλεμος με το άρμα του, Δήμητρα, Περσεφόνη, Διόνυσος, Ποσειδώνας, Αμφιτρίτη, Εύμολπος, Ελευσίνα, Λονδίνο, Βρετανικό Μουσείο, Ε140

  7. Αυλήτρια και χορεύτρια, Λονδίνο, Βρετανικό Μουσείο, Ε61

  8. Ερμής, Βρετανικό Μουσείο, Ε58

  9. Αχιλλέας και νεκρός Έκτορας, Μουσείο του Λούβρου, G 153

  10. Μαινάδες, Museum of Art, Rhode Island School of Design, 25.074

  11. Ο Αγαμέμνονας παίρνει τη Βρισηίδα, Πρεσβεία στον Αχιλλέα, Μουσείο του Λούβρου, G 146

  12. Σκηνή θυσίας, Εταίρες, Τολέδο, Museum of Art, 1972.55

 

Μανιεριστές

 

Στη δεκαετία του 480 - 470 αρχίζει να γίνεται όλο και περισσότερο αισθητή μια αλλαγή στην αγγειογραφία, αλλά και στην τέχνη γενικότερα. Την πιστή απόδοση των λεπτομερειών της ανατομίας και του ενδύματος διαδέχεται η τάση για την απόδοση της ψυχικής διάθεσης και συγκίνησης. Ένα μέρος των καλλιτεχνών αφοσιώθηκε στο νέο, ενώ αρκετοί έμειναν πιστοί στις αρχές του παρελθόντος, μόνο που αυτό που έχει απομείνει είναι σκέτα στολίδια χωρίς καμιά πνοή. Οι αγγειογράφοι που συνεχίζουν τον παλιό αρχαϊκό τρόπο ονομάζονται Μανιεριστές.

Οι Μανιεριστές αγγειογράφοι αποδίδουν «τις μορφές με μικρά κεφάλια, με υπερτονισμένες χειρονομίες και με υπερβολικά λεπτομερή και περιττή διακόσμηση στα ενδύματα, δίνοντας ελάχιστη σημασία στα φυσιοκρατικά πρότυπα που είχαν εμπνεύσει τους αρχαϊκούς δημιουργούς». Τα θέματά τους είναι κοινότυπα· επικρατούν τα διονυσιακά, οι κωμοί, τα συμπόσια και λιγότερο οι μύθοι των οποίων η απόδοση θυμίζει το παρελθόν ενώ είναι και κάπως υπερβολική.

Διακοσμούν κυρίως κιονωτούς κρατήρες, πελίκες και υδρίες καλπίδες. Οι παραστάσεις πλαισιώνονται από μελανό μοτίβο κισσού, ενώ στο λαιμό των κρατήρων και των πελικών, ανάμεσα στις λαβές, συνηθίζονται τα μπουμπούκια λωτού.

 

Κατάλογος με τους μανιεριστές

 

Ζωγράφος του Χοίρου Ανήκει στους πρώτους Μανιεριστές. Ανήκει στο εργαστήριο του Μύσωνα, όπου εικάζεται ότι μαθήτευσαν οι πρώτοι Μανιεριστές.

 

Ζωγράφος του Χοίρου, Κωμαστές

 

Βιβλιογραφία - Δικτυογραφία

 

Μιχάλης Τιβέριος, Ελληνική Τέχνη, Αρχαία Αγγεία, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα, 1996

John Boardman, Αθηναϊκά Μελανόμορφα Αγγεία, Ινστιτούτο του Βιβλίου - Α. Καρδαμίτσα, Αθήνα, 2001

John Boardman, Αθηναϊκά Ερυθρόμορφα Αγγεία - Αρχαϊκή Περίοδος, Ινστιτούτο του Βιβλίου - Α. Καρδαμίτσα, Αθήνα, 2001

Pierre Grimal, Λεξικό της Ελληνικής και Ρωμαϊκής Μυθολογίας,  University Studio Press, Θεσσαλονίκη, 1991

L. D. Caskey, J. D. Beazley, Attic Vase Paintings in the Museum of Fine Arts, Boston

Diana Buitron-Oliver, Attic Vase Painting in New England Collections

Harvey Alan Shapiro, Art, Myth, and Culture, Greek Vases from Southern Collections

Perseus-tufts-edu

The Beazley Archive

Museum of Fine Arts, Boston

The Metropolitan Museum of Art

MoMA, The Museum of Modern Art

The State Hermitage Museum

British Museum

The J. Paul Getty Museum

Louvre Museum Official Website

The Walters Art Museum

Περιοδικό Αρχαιολογία

Βικιπαίδεια

 

αρχική