Κλασική Αγγειογραφία Πρώιμη Κλασική

Αρχική • Είσοδος • Μάχες • Χάρτες • Τέχνη • Ιστορία • Ν.Ε. Γλώσσα • Λογοτεχνία • Παιχνίδια • Συνδέσεις • Πλοήγηση

γεωμετρική • μελανόμορφη • ερυθρόμορφη • πρώιμη κλασική • κλασική • ύστερη κλασική I • ύστερη κλασική II

• είδη αγγείων • αγγειογράφοι • ήρωες • θεοί •

Στη σελίδα αυτή γίνεται μια πρώτη παρουσίαση της ελληνικής αγγειογραφίας.

Περίοδοι

 

Η κλασική αγγειογραφία αρχίζει με το τέλος των περσικών πολέμων και τελειώνει περίπου το 320 π.Χ.

Η περίοδος αυτή χωρίζεται σε τέσσερις υποπεριόδους:

1. 480 - 450 π.Χ. Πρώιμη κλασική αγγειογραφία

2. 450 - 420 π.Χ. Κλασική αγγειογραφία

3. 420 - 390 π.Χ. Πλούσιος ή Στολισμένος ρυθμός - Ύστερη Κλασική Ι

4. 390 - 320 π.Χ. Ύστερη κλασική αγγειογραφία - Ύστερη Κλασική ΙΙ

 

Πρώιμη κλασική αγγειογραφία 480 - 450 π.Χ.

 

Αν και οι μεγάλες τέχνες εγκαταλείφθηκαν μετά τα Περσικά, επειδή αποφασίστηκε να μην ανοικοδομηθούν αμέσως οι καταστραμμένοι ναοί, η παραγωγή αγγείων συνεχίζεται. Από τη μελέτη των έργων αυτής της περιόδου καταλήγουμε στα εξής συμπεράσματα:

  • Πρώτα απ' όλα παρατηρείται μια κάμψη, όσον αφορά το πνεύμα, σε σύγκριση με την ύστερο αρχαϊκή περίοδο και

  • δευτερευόντως είναι φανερή η επίδραση της μεγάλης ζωγραφικής. Από τις περιγραφές των έργων του Πολυγνώτου από τη Θάσο και του Μίκωνος του Αθηναίου μαθαίνουμε ότι οι συνθέσεις τους έφεραν κάτι το νέο. Τα έργα τους είχαν τη μορφή ζωφόρων που το ύψος τους ήταν περίπου 1,5 ή 2 φορές των μορφών. Οι μορφές, περίπου στο μισό του φυσικού, τοποθετούνταν άλλες πιο πάνω άλλες πιο κάτω.

  • Δεν αποτυπώνεται κάποια έννοια προοπτικής, γιατί οι μορφές έχουν το ίδιο μέγεθος, όμως ξεφεύγουν από τη μία γραμμή εδάφους, και δίνουν νέα αντίληψη για το χώρο. Οι επιδράσεις αυτές γίνονται φανερές στο έργο του ζωγράφου των Νιοβιδών. Ένας άλλος απλούστερος τρόπος για να εικονιστούν πολυπρόσωπες συνθέσεις ήταν η διαίρεση της επιφάνειας του κρατήρα σε δύο στενότερες ζωφόρους.

  • Σε γενικές γραμμές εγκαταλείπεται η εμμονή στις ανατομικές  και ενδυματολογικές λεπτομέρειες. Σύμφωνα με τον Beazley «ο τεχνίτης που σχεδίαζε πάνω στα αγγεία έγινε κατώτερης ποιότητας και εργαζόταν μηχανικά.»

  • Η ανθρώπινη ανατομία είναι περισσότερο προσεκτική. Τα μάτια αποδίδονται με την τοποθέτηση της κόρης στην άκρη και με μακρύτερο το πάνω βλέφαρο. Μελετάται ακόμη περισσότερο η έκφραση του προσώπου, εκτός από την απλή σύσπαση του πόνου.

  • Οι στάσεις των μορφών απομακρύνονται από τις τυποποιημένες αρχαϊκές.  

  • Οι πτυχές των ενδυμάτων γίνονται χαλαρότερες και πιο φυσιοκρατικές. Δεν έχουν ζικ - ζακ παρυφές, αλλά αποτελούνται από ομάδες παράλληλων γραμμών. Ο ελαφρύς και στολισμένος χιτώνας αντικαθίσταται από το μάλλινο και βαρύ πέπλο.

Ενδεικτικοί εκπρόσωποι

 

Ο ζωγράφος των ΝιοβιδώνΤο έργο του Ζωγράφου των Νιοβιδών τοποθετείται γύρω στο 465 με 450 π.Χ. Ζωγράφισε σε αγγεία μεγάλου σχήματος και είναι επηρεασμένος από τις κατακτήσεις της μεγάλης ζωγραφικής, αποδίδοντας, σε κάποια από τα έργα του, τις μορφές σε διαφορετικά επίπεδα και υποδηλώνοντας  την ύπαρξη τοπίου. Σε ορισμένα έργα του οι μορφές εξωτερικεύουν τον εσωτερικό τους χαρακτήρα και την ψυχική τους κατάσταση. Στις μορφές του αποδίδονται ανατομικές λεπτομέρειες, κυρίως της κοιλιακής χώρας ή των πλευρών.

 

Ζωγράφος των Νιοβιδών, Ο θάνατος των Νιοβιδών Ο Ηρακλής και οι Αργοναύτες

Ζωγράφος των Νιοβιδών, Ο Πηλέας απάγει τη Θέτιδα

Ζωγράφος των Νιοβιδών, Μουσική σκηνή

Ζωγράφος των Νιοβιδών, Η δημιουργία της Πανδώρας

Ζωγράφος των Νιοβιδών, Ανδρομέδα - Κηφέας

Ζωγράφος των Νιοβιδών, Αναχώρηση πολεμιστή

Ζωγράφος των Νιοβιδών, Κωμαστής - Νάνος

Ζωγράφος των Νιοβιδών, Διόνυσος και Μαινάδες - Βασιλιάς και δύο γυναίκες

 

Ζωγράφος της Altamura Είναι πιο ήρεμος και πιο παλιομοδίτικος από το ζωγράφο των Νιοβιδών. Διακοσμεί ελικωτούς κρατήρες, στάμνους, αλλά και κωδονόσχημους κρατήρες. Δεν ακολουθεί το ρεύμα των καιρών στην απόδοση του τοπίου και του χώρου γενικότερα.

 

Ζωγράφος της Αλταμούρα, Αναχώρηση νεαρού πολεμιστή

Ζωγράφος της Αλταμούρα, Απόλλωνας και Άρτεμη

Ζωγράφος της Αλταμούρα, Ιλίου πέρσις, Η φυγή του Αινεία

 

Ζωγράφος των Δασύτριχων ΣατύρωνΟ J. Bordman τον χαρακτηρίζει ως «τραχύ μεν, πλην όμως τολμηρό αγγειογράφο». Οπαδός του ζωγράφου των Νιοβιδών, προσπαθεί να αποδώσει το χώρο με την κυματιστή γραμμή του εδάφους, με «κομμένες» μορφές σε τολμηρές σκηνές μάχης.

 

Ζωγράφος των δασύτριχων Σατύρων, Ο θάνατος του Ακταίωνα

Ζωγράφος των δασύτριχων Σατύρων, Αμαζονομαχία

Ζωγράφος της Villa GiuliaΠροτιμά τη διακόσμηση μεγάλων κρατήρων. Οι συνθέσεις του είναι ήρεμες και αρμονικές. Στις πίσω όψεις των αγγείων συνηθίζει να απεικονίζει τυποποιημένες μορφές, στις οποίες όμως διακρίνεται η καλλιτεχνική του αξία. Διακοσμεί επίσης και αγγεία λευκού εδάφους.

 

Ζωγράφος της Villa Giulia, Διονυσιακή λατρεία

Ζωγράφος της Villa Giulia, Σπονδή

 

Ζωγράφος του Σικάγου Ζωγραφίζει σκηνές λατρείας και χορού γύρω από το είδωλο του Διονύσου, όπως άλλωστε και πολλοί σύγχρονοί του. Οι ερευνητές τις συνδέουν με τα Λήναια ή με κάποιο επεισόδιο από τα Ανθεστήρια.

 

Ζωγράφος του Σικάγου, Διονυσιακή γιορτή

Ζωγράφος του Σικάγου, Σκηνή συμποσίου

Ζωγράφος του Σικάγου, Γυναίκες σε γιορτή του Διόνυσου

Ζωγράφος του Σικάγου, Έλληνας και Πέρσης

Ζωγράφος του Σικάγου, Νέοι αθλητές

 

Ζωγράφος της Ωρείθυιας Πήρε το όνομά του από το θέμα της αρπαγής της Ωρείθυιας. Στο έργο του διακρίνονται πολλά στοιχεία της αρχαϊκής περιόδου. Διαθέτει παλμό και μεγαλείο.

 

Ζωγράφος της Ωρείθυιας, Βορέας και Ωρείθυια

 

Πιστόξενος, ο ζωγράφος του Πιστόξενου.Είναι ένας από τους μεγάλους καλλιτέχνες της περιόδου. Οι ξεχωριστές για τη διακόσμησή τους κύλικές του έχουν μετάλλιο λευκού εδάφους με κομψές και δυναμικές μορφές, ζωγραφισμένες με την τεχνική του περιγράμματος και με έντονο αρχαϊκό πνεύμα. Διαθέτει πηγαίο τρόπο αφήγησης. Τα λευκού εδάφους μετάλλια των κυλίκων του πρέπει να είναι πρώιμα, του 470 ή λίγο πιο ύστερα, παρουσιάζουν έντονη δράση ή είναι σπουδές μεμονωμένων θεοτήτων. Διαθέτουν έναν πολύ ευφυή χρωματισμό και λεπτομέρειες που απουσιάζουν από την πλειονότητα των συγχρόνων του.

 

Πιστόξενος, Η Αφροδίτη πετάει με τη χήνα

 

Ο Ζωγράφος της ΠενθεσίλειαςΠήρε το όνομά του από το ομώνυμο αγγείο που εικονίζει τον Αχιλλέα να σκοτώνει την Πενθεσίλεια. Η δραστηριότητά του φαίνεται πως άρχισε γύρω στο 470 και να σταμάτησε γύρω στο 430. Τα σημαντικότερα έργα του δείχνουν ότι έχει επηρεαστεί από τη μεγάλη ζωγραφική.

 

Ζωγράφος της Πενθεσίλειας,Ο Αχιλλέας θανατώνει την Πενθεσίλεια

Ζωγράφος της Πενθεσίλειας,Νίκη στεφανώνει νέο

Ζωγράφος της Πενθεσίλειας,Περσεφόνη και Σάτυροι

Ζωγράφος της Πενθεσίλειας,Νέος και καθιστή γυναίκα

Ζωγράφος της Πενθεσίλειας,Η κρίση του Πάρη

 

Ζωγράφος του ΣωτάδηΟ Σωτάδης ήταν κεραμέας με λεπτότητα και φαντασία. Κατασκεύασε πολλά πλαστικά αγγεία, με σχήμα κεφαλιού ζώου (κριαριού, σκύλου, κάπρου, γάιδαρου) και αντιγράφουν ένα ήδη γνωστό τύπο που συναντά κανείς κατασκευασμένο από ευγενή μέταλλα, που ήρθε με τα περσικά λάφυρα ή με εισαγωγές από την Ανατολή. Άλλα πάλι έργα του είναι ολόκληρα συμπλέγματα. Επίσης, κατασκεύασε και κύλικες, τις οποίες έχει διακοσμήσει ο καλλιτέχνης που αποκαλείται ο Ζωγράφος του Σωτάδη, έργα που διακρίνονται από ζωντάνια, ρεαλισμό, λεπτότητα και μια φίνα χιουμοριστική διάθεση. Τα έργα του κεραμέα Σωτάδη εξάγονταν από τη Μαύρη Θάλασσα ως την Κύπρο και την Αίγυπτο και από τη Βαβυλώνα και τα Σούσα ως την Ετρουρία και τη Μεγάλη Ελλάδα.

 

Ζωγράφος του Σωτάδη, Κροκόδειλος κατασπαράζει νεαρό νέγρο

Ζωγράφος του Σωτάδη, Μορφή σφίγγας

Ζωγράφος του Σωτάδη, Γλαύκος και Πολύειδος

Ζωγράφος του Σωτάδη, Αστράγαλος

Ζωγράφος του Σωτάδη, Φιάλη με τζιτζίκι

Ζωγράφος του Σωτάδη, Έφιππη Αμαζόνα

 

Βιβλιογραφία - Δικτυογραφία

 

Μιχάλης Τιβέριος, Ελληνική Τέχνη, Αρχαία Αγγεία, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα, 1996

John Boardman, Αθηναϊκά Μελανόμορφα Αγγεία, Ινστιτούτο του Βιβλίου - Α. Καρδαμίτσα, Αθήνα, 2001

John Boardman, Αθηναϊκά Ερυθρόμορφα Αγγεία - Αρχαϊκή Περίοδος, Ινστιτούτο του Βιβλίου - Α. Καρδαμίτσα, Αθήνα, 2001

Pierre Grimal, Λεξικό της Ελληνικής και Ρωμαϊκής Μυθολογίας,  University Studio Press, Θεσσαλονίκη, 1991

L. D. Caskey, J. D. Beazley, Attic Vase Paintings in the Museum of Fine Arts, Boston

Diana Buitron-Oliver, Attic Vase Painting in New England Collections

Harvey Alan Shapiro, Art, Myth, and Culture, Greek Vases from Southern Collections

Perseus-tufts-edu

The Beazley Archive

Museum of Fine Arts, Boston

The Metropolitan Museum of Art

MoMA, The Museum of Modern Art

The State Hermitage Museum

British Museum

The J. Paul Getty Museum

Louvre Museum Official Website

The Walters Art Museum

Περιοδικό Αρχαιολογία

Βικιπαίδεια