Β' τάξη, 3η ενότητα, Το χρέος του ιστορικού

Πολύβιος, Ἱστορίαι, 1.14.4-7


 

 


Διδακτικές ώρες: 6

 

Διδακτικοί στόχοι

1.Να διερευνήσουν την έννοια της αντικειμενικότητας στην Ιστορία και τις αντιλήψεις αρχαίων συγγραφέων για το καθήκον του ιστορικού.

2.Να γνωρίσουν πώς λειτουργεί η διαδικασία της σύνθεσης ουσιαστικών με πρώτο συνθετικό ουσιαστικό και να μπορούν να τα αναγνωρίζουν σε ένα κείμενο.

3.Να εξοικειωθούν με τον σχηματισμό αφωνόληκτων και ημιφωνόληκτων ουσιαστικών της γ’ κλίσης και να αναγνωρίζουν μέσα σε ένα κείμενο τους τύπους τους.

4.Να αναγνωρίζουν ρηματικούς τύπους της οριστικής αορίστου, παρακειμένου και υπερσυντελίκου μ.φ., καθώς και των ονοματικών τύπων τους.

5. Να αντιληφθούν τη συντακτική λειτουργία του απαρεμφάτου και της μετοχής στον α.ε. λόγο.

 

Το κείμενο της ενότητας (σελ. 22 σχ. βιβλίου)

-Λόγω της αυξημένης δυσκολίας του κειμένου δίνεται από τον/την εκπαιδευτικό μετάφραση όσο το δυνατόν πιο πιστή.

-Οι μαθητές/τριες παρακινούνται να συγκρίνουν τη μετάφραση με το αρχαίο κείμενο (σελ. 22) και να συνειδητοποιήσουν μέσα από τη σύγκριση τις λειτουργίες του απαρεμφάτου και τη διαφοροποίηση στον τρόπο που αυτές επιτελούνται στη ν.ε.: δηλ. το απαρέμφατο στη νεοελληνική ως ουσιαστικό ή ως δευτερεύουσα πρόταση.

-Ως προς το περιεχόμενο, εκτός από τα σχόλια και τις ερωτήσεις του βιβλίου, μπορούν να αξιοποιηθούν τα παράλληλα κείμενα της ενότητας, καθώς και άλλες αναφορές σε ιστορικούς συγγραφείς της αρχαιότητας, κατά την κρίση του διδάσκοντος.

Το δεύτερο και το τρίτο παράλληλο κείμενο θα αξιοποιηθούν στη διδασκαλία των γραμματικοσυντακτικών φαινομένων.

 

1. Ετυμολογικά.

Εξηγείται η λειτουργία της σύνθεσης ουσιαστικών από ουσιαστικά ως πρώτο συνθετικό. Για αφόρμηση στη διδασκαλία μπορεί να δοθούν παραδείγματα από τη ν.ε. γλώσσα.

 

2. Γραμματική.

Γ΄ κλίση ουσιαστικών.

Οι μαθητές/τριες εξοικειώνονται με την κλίση:

 

1.Ακατάληκτων διπλόθεμων σε -ων, -οντος. Αξιοποιώντας ως αφόρμηση τις μετοχές ὀνομάσων, νέμων και λέγων του τρίτου παράλληλου κειμένου και επισημαίνοντας τη μορφολογική αντιστοιχία τους με τα τριτόκλιτα ακατάληκτα διπλόθεμα ουσιαστικά σε ων, -οντος, ο/η εκπαιδευτικός εξοικειώνει τους/τις μαθητές/τριες με την κλίση των ουσιαστικών αυτών, παροτρύνοντάς τους σε συγκριτικές παρατηρήσεις με τη ν.ε. (Ύλη μεταφερόμενη από το βιβλίο της Α΄ Γυμνασίου, 14η ενότητα, σελ. 111).

 

2. Ημιφωνόληκτων υγρόληκτων και σιγμόληκτων αρσενικών και ουδετέρων. Επισημαίνεται και εδώ η συνάφεια με τύπους της ν.ε.

 

Οριστική αορίστου, παρακειμένου και υπερσυντελίκου μ.φ.

Με αφετηρία τύπους αορίστου και παρακειμένου μ.φ. από το δεύτερο και το τρίτο παράλληλο κείμενο (ἀπεκρύψατο, ξυνεγράψατο και πέπρακται), οι μαθητές/τριες προσδιορίζουν τον τρόπο σχηματισμού της μέσης φωνής των βαρύτονων ρημάτων στην οριστική αορίστου, παρακειμένου και υπερσυντελίκου, καθώς και τον σχηματισμό του απαρεμφάτου και της μετοχής των χρόνων αυτών. (Ύλη μεταφερόμενη από το βιβλίο της Α΄ Γυμνασίου, 15η ενότητα σελ. 118, 16η ενότητα σελ. 124, 17η ενότητα σελ 131).

 

3. Σύνταξη.

Η σύνδεση προτάσεων ή όρων πρότασης δε θα διδαχθεί. Αντ’ αυτού θα διδαχθεί το υποκείμενο απαρεμφάτου και μετοχής (Ύλη μεταφερόμενη από το βιβλίο της Α΄ Γυμνασίου, σελ. 132).

Με αφόρμηση την αναγνώριση απαρεμφάτων και μετοχών στο κείμενο και ανακαλώντας στοιχεία από την ύλη της Α’ Γυμνασίου, καθοδηγούνται οι μαθητές/τριες να διαπιστώσουν και να κατανοήσουν τη λειτουργία του απαρεμφάτου και της μετοχής στον α.ε. λόγο. Μέσα από παραδείγματα επισημαίνεται το φαινόμενο της ταυτοπροσωπίας και της ετεροπροσωπίας.

Η διδακτική προσέγγιση από τη μετάφραση στο πρωτότυπο βοηθά στην αναγνώριση και κατανόηση της ιδιαιτερότητας του απαρεμφάτου, σε αντίστιξη με την αναλυτικότητα του ν.ε. λόγου. Παράλληλα, βοηθά να συνειδητοποιήσουν οι μαθητές/τριες τη συνάφεια με τη ν.ε.

 

Ασκήσεις

Ο/η εκπαιδευτικός έχει τη δυνατότητα να προτείνει δικές του ασκήσεις κατά την κρίση του ή ακόμη να χρησιμοποιήσει:

- ασκήσεις του σχ. εγχειριδίου της Α΄ Γυμνασίου: σελ. 113: 2 σελ. 119: 6 α, γ σελ. 125: 5)

- ασκήσεις από το σχ. εγχειρίδιο της Β΄ Γυμνασίου: σελ. 23: 1-4 σελ. 24: 1-3 σελ. 3, 5.

 


 

Λίγα λόγια για το κείμενο

Πώς πρέπει να γράφει ο ιστορικός την ιστορία;

Πόσο αντικειμενικός πρέπει να είναι στην παρουσίαση των γεγονότων;

Ποια στάση πρέπει να κρατάει απέναντι στα πρόσωπα και στα γεγονότα;

Αυτά είναι κάποια από τα ερωτήματα που απαντά ο Πολύβιος στον πρόλογο του έργου του.

 

Πολύβιος
Πολύβιος ΙΑΕΓ wikipaideia

 

Εισαγωγικό σημείωμα

Ο Πολύβιος ο Μεγαλοπολίτης (περ. 200-118 π.Χ.) είναι ο σημαντικότερος ιστορικός της ελληνιστικής εποχής. Από το σπουδαιότερο έργο του, που επιγράφεται Ἱστορίαι, έχουν σωθεί τα πέντε πρώτα βιβλία και εκτεταμένα αποσπάσματα ή επιτομές (περιλήψεις) από τα υπόλοιπα τριάντα πέντε. Είναι ο πρώτος ιστορικός που δηλώνει ρητώς ότι γράφει καθολικήν (δηλ. παγκόσμια) ιστορία. Πρότυπό του από την άποψη της αντικειμενικότητας υπήρξε ο Θουκυδίδης. Θέλοντας να τονίσει πόσο αντικειμενικός πρέπει να είναι ο ιστορικός κατά την παρουσίαση των γεγονότων, γράφει στην αρχή του έργου του τα εξής:

 

Γύζης
Ν.Γύζης, Ιστορία, 1892
(Εθνική Πινακοθήκη, Αθήνα)

 

 

Το κείμενο

 

Ἐν μὲν οὖν τῷ λοιπῷ βίῳ τὴν τοιαύτην ἐπιείκειαν ἴσως οὐκ ἄν τις ἐκβάλλοι· καὶ γὰρ φιλόφιλον εἶναι δεῖ τὸν ἀγαθὸν ἄνδρα καὶ φιλόπατριν καὶ συμμισεῖν τοῖς φίλοις τοὺς ἐχθροὺς καὶ συναγαπᾶν τοὺς φίλους· ὅταν δὲ τὸ τῆς ἱστορίας ἦθος ἀναλαμβάνῃ τις, ἐπιλαθέσθαι χρὴ πάντων τῶν τοιούτων καὶ πολλάκις μὲν εὐλογεῖν καὶ κοσμεῖν τοῖς μεγίστοις ἐπαίνοις τοὺς ἐχθρούς, ὅταν αἱ πράξεις ἀπαιτῶσι τοῦτο, πολλάκις δ’ ἐλέγχειν καὶ ψέγειν ἐπονειδίστως τοὺς ἀναγκαιοτάτους, ὅταν αἱ τῶν ἐπιτηδευμάτων ἁμαρτίαι τοῦθ’ ὑποδεικνύωσιν. Ὥσπερ γὰρ ζώου τῶν ὄψεων ἀφαιρεθεισῶν ἀχρειοῦται τὸ ὅλον, οὕτως ἐξ ἱστορίας ἀναιρεθείσης τῆς ἀληθείας τὸ καταλειπόμενον αὐτῆς ἀνωφελὲς γίνεται διήγημα.

 

 

Ερμηνευτικά σχόλια

 

τὴν τοιαύτην ἐπιείκειαν: Ο Πολύβιος αναφέρεται στην επιεική διάθεση με την οποία αντιμετωπίζουμε συχνά τα σφάλματα και τις απρέπειες των φίλων μας λόγω της γενικότερης εύνοιας που επιδεικνύουμε προς αυτούς. Κάτι τέτοιο, κατά τη γνώμη του, είναι ανεπίτρεπτο από τη στιγμή που κάποιος επωμίζεται τον ρόλο του ιστορικού.

 

Ερωτήσεις

 

1. Ποιες είναι οι υποχρεώσεις ενός φίλου προς τους συντρόφους του σύμφωνα με τον Πολύβιο;

2. Πώς πρέπει να αντιμετωπίζει ο ιστορικός τα πρόσωπα για τα οποία κάνει λόγο στο έργο του;

3. Ποιες συνέπειες έχει για την ποιότητα του ιστορικού έργου η μη τήρηση των προϋποθέσεων που εκθέτει ο Πολύβιος;

4. Είναι τα σύγχρονα μέσα μαζικής ενημέρωσης (ο γραπτός και ηλεκτρονικός τύπος) πηγή αξιόπιστων ιστορικών στοιχείων, που θα αξιοποιήσει ο ιστορικός της εποχής μας; Πιστεύετε ότι πληρούν τις προϋποθέσεις που θέτει ο Πολύβιος; Να αναφέρετε συγκεκριμένα παραδείγματα από την εμπειρία σας.

δεσμός

 


 

• Για τον Πολύβιο ΙΑΕΓ wikipaideia

• Λεξικά νέας ελληνικής: για απλή αναζήτηση / για σύνθετη αναζήτηση

• Bασικό λεξικό της αρχαίας

• Λεξικό της αρχαίας Liddell & Scott

• Λεξικό αρχαίας, σχολικό εγχειρίδιο

• Κατάλογος ανωμάλων ρημάτων

 



Το αρχαίο κείμενο, λεξιλογικές επισημάνσεις και απόδοση νοήματος (Μετάφραση)


 

Απαντώ σε ερωτήσεις κατανόησης τύπου: επιλογής από κατάλογο ή σωστού λάθους εικ
Κατέβασε το αρχείο, για να γράψεις τη μετάφρασή σου: με λεξιλόγιο , χωρίς λεξιλόγιο
Κατέβασε τη μετάφραση σε αρχείο ή αν έχεις πρόβλημα με τους πολυτονικούς χαρακτήρες σε αρχείο pdf
Άσκηση για τη μετάφραση τύπου επιλογής από κατάλογο


Δες τη μετάφραση κάθε σειράς πατώντας στο μ ή
εμφάνισε - απόκρυψε όλη τη μετάφραση πατώντας εδώ


μ  Ἐν μὲν οὖν τῷ λοιπῷ βίω

μ  τὴν τοιαύτην ἐπιείκειαν ἴσως οὐκ ἂν τις ἐκβάλλοι

μ  καὶ γὰρ  φιλόφιλον εἶναι δεῖ τὸν ἀγαθὸν ἄνδρα καὶ φιλόπατριν

μ  καὶ συμμισεῖν τοῖς φίλοις τοὺς ἐχθροὺς

μ  καὶ συναγαπᾶν τοὺς φίλους·

μ  ἐπιλαθέσθαι χρὴ πάντων τῶν τοιούτων

μ  καὶ πολλάκις μὲν εὐλογεῖν καὶ κοσμεῖν

μ  τοῖς μεγίστοις ἐπαίνοις τοὺς ἐχθρούς,

μ  ὅταν αἱ πράξεις ἀπαιτῶσι τοῦτο,

μ  πολλάκις δ’ ἐλέγχειν καὶ ψέγειν ἐπονειδίστως τοὺς ἀναγκαιοτάτους,

μ  οὕτως ἐξ ἱστορίας ἀναιρεθείσης τῆς ἀληθείας

μ  ἀνωφελὲς γίνεται διήγημα.


 


Απαντώ σε ερωτήσεις κατανόησης τύπου: επιλογής από κατάλογο ή σωστού λάθους εικ
Κατέβασε το αρχείο, για να γράψεις τη μετάφρασή σου: με λεξιλόγιο , χωρίς λεξιλόγιο
Κατέβασε τη μετάφραση σε αρχείο ή αν έχεις πρόβλημα με τους πολυτονικούς χαρακτήρες σε αρχείο pdf
Άσκηση για τη μετάφραση τύπου επιλογής από κατάλογο


01 Ἐν μὲν οὖν τῷ λοιπῷ βίῳ
λοιπῷ > του επθ. ὁ λοιπός, ἡ λοιπή, τὸ λοιπόν = ο υπόλοιπος (πρβλ. λοιπόν, κ.τ.λ. > και τα λοιπά)
02 ἴσως τις οὐκ ἂν ἐκβάλλοι τὴν τοιαύτην ἐπιείκειαν·
ἐκβάλλοι > του ρ. ἐκβάλλω = αποβάλλω > ίσως δε θα μπορούσε κανείς να αποβάλει, τοιαύτην = την τέτοια > αυτού του είδους, ἐπιείκειαν = επιείκεια, εύνοια
03 γὰρ δεῖ τὸν ἀγαθὸν ἄνδρα εἶναι φιλόφιλον καὶ φιλόπατριν
τὸν ἀγαθὸν > του επθ. ὁ ἀγαθός, ἡ ἀγαθή, τὸ ἀγαθόν = ο καλός, ο αγαθός
04 καὶ συμμισεῖν τοῖς φίλοις τοὺς ἐχθροὺς
συμμισεῖν = μισώ μαζί, τοῖς φίλοις = με τους φίλους
05 καὶ συναγαπᾶν (τοῖς φίλοις) τοὺς φίλους·
συναγαπᾶν = αγαπώ μαζί
06 ὅταν δὲ τις ἀναλαμβάνῃ τὸ ἦθος τῆς ἱστορίας,
ἀναλαμβάνῃ > του ρ. ἀναλαμβάνω = επωμίζομαι, υιοθετώ, ,τὸ ἦθος τῆς ἱστορίας > τον χαρακτήρα του ιστορικού
07 χρὴ ἐπιλαθέσθαι πάντων τῶν τοιούτων
ἐπιλαθέσθαι > του ρ. ἐπιλανθάνομαι = ξεχνώ
08 καὶ (χρὴ) πολλάκις μὲν εὐλογεῖν καὶ κοσμεῖν
πολλάκις = πολλές φορές, εὐλογεῖν > του ρ. εὐλογέω, εὐλογῶ = επαινώ (πρβλ. ευλογία, ευλογητός, ευλογημένος), κοσμεῖν > του ρ. κοσμέω - κοσμῶ = τιμώ (πρβλ. κόσμιος, κοσμητικός, κόσμημα, κόσμος, διακόσμηση)
09 τοῖς μεγίστοις ἐπαίνοις τοὺς ἐχθρούς,
τοῖς μεγίστοις > υπερθετικός βαθμός του επιθέτου μέγας (πρβλ. mega) = με τους μεγαλύτερους
10 ὅταν αἱ πράξεις ἀπαιτῶσι τοῦτο,
11 πολλάκις δ΄ (χρὴ) ἐλέγχειν καὶ ψέγειν ἐπονειδίστως τοὺς ἀναγκαιοτάτους,
πολλάκις = πολλές φορές, ψέγειν > του ρ. ψέγω = κατηγορώ (πρβλ. ψεγάδι, ψόγος, άψογος), ἐπονειδίστως = κατά τρόπο αισχρό / ντροπιαστικό (πρβλ. όνειδος, επονείδιστος), τοὺς ἀναγκαιοτάτους = τους στενούς συγγενείς
12 ὅταν τοῦθ’ ὑποδεικνύωσιν αἱ ἁμαρτίαι τῶν ἐπιτηδευμάτων.
τοῦθ’ = τοῦτο (το -ο- αποβάλλεται μπροστά από το φωνήεν και το -τ- μετατρέπεται σε -θ- επειδή η επόμενη λέξη αρχίζει από φωνήεν που παίρνει δασεία., ὑποδεικνύωσιν > του ρ. ὑπο-δεικνύω > υποδεικνύω, ἡ ἁμαρτία = σφάλμα, τὸ ἐπιτήδευμα = η πράξη (πρβλ. επιτηδευματίας, επιτήδειος)
13 Ὥσπερ γὰρ ζῴου ἀφαιρεθεισῶν τῶν ὄψεων
Ὥσπερ = όπως ακριβώς, ζῴου > ζῶον = ζωντανόςοργανισμός > από ένα ζωντανό οργανισμό, ἀφαιρεθεισῶν > παθητική μτχ. του ρ. ἀφαιρέομαι - ἀφαιροῦμαι = αφαιρώ, χάνω (πρβλ. αφαίρεση), τῶν ὄψεων > του ουσ. ἡ ὄψις = το μάτι
14 ἀχρειοῦται τὸ ὅλον,
ἀχρειοῦται > του ρ. ἀχρειόομαι - ἀχρειοῦμαι = αχρηστεύομαι, τὸ ὅλον = ολόκληρος
15 οὕτως ἐξ στορίας ἀναιρεθείσης τῆς ἀληθείας
οὕτως = έτσι, ἀναιρεθείσης > μτχ. του ρ. ἀναιρέομαι - ἀναιροῦμαι = εξαφανίζομαι, χάνομαι, λείπω > αν λείψει
16 τὸ καταλειπόμενον αὐτῆς γίνεται ἀνωφελὲς διήγημα.
τὸ καταλειπόμενον = ό,τι απομένει (πρβλ. κατάλοιπο), ἀνωφελὲς = χωρίς ωφέλεια (α στερητικό = ωφέλεια)

 



 

ασκήσειςΛεξιλογικός Πίνακας

κοσμέω, κοσμῶ
[= 1. α. διευθετώ, β. κυβερνώ, 2. στολίζω (< κόσμος = 1. η ευπρέπεια, η τάξη, 2. το στολίδι, 3. το σύμπαν)]
[στο κείμενο συναντήσατε τον τύπο: κοσμεῖν]

 

Για να βρεις τη σημασία των λέξεων του Λεξιλογικού Πίνακα πήγαινε στα λεξικά της Πύλης για την ελληνική γλώσσα ή χρησιμοποίησε τους παρακάτω δεσμούς:

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

    Αρχαία Ελληνική / Νέα Ελληνική Νέα Ελληνική
Ομόρριζα απλά ἡ κόσμησις (-η)
τό κόσμημα
κοσμητικός
κόσμιος [= καλά οργανωμένος, ευπρεπής]
κοσμιότης (-τητα)
κοσμικός
ὁ κοσμήτωρ (-ορας) [= (α.ε.) αρχηγός στρατού, (ν.ε.) ο επικεφαλής μιας πανεπιστημιακής σχολής]
κοσμικότητα
κοσμάκης
σύνθετα διακοσμῶ
κοσμογονία
κοσμογραφία
κοσμοκράτωρ (-τορας)
κοσμοπολίτης
ακοσμία
υπόκοσμος
κοσμοθεωρία
κοσμογυρισμένος
κοσμοπλημμύρα
κοσμοσωτήριος
κοσμοϊστορικός
κοσμοναύτης
κοσμοκαλόγερος
κοσμηματοπώλης
κοσμηματοθήκη
απόκοσμος
μαθητόκοσμος
φοιτητόκοσμος

 

Χρησιμοποίησε το σύμβολο *  πριν ή μετά από το κοσμ, π.χ *κοσμ*, για να βρεις τις παράγωγες και σύνθετες λέξεις, καθώς επίσης και τη σημασία τους. Χρησιμοποιώντας τη σύνθετη αναζήτηση μπορείς να βρεις μόνο επίθετα ή μόνο ρήματα κ.τ.λ...

 

Όσες λέξεις δεν ξέρεις τι σημαίνουν πάτα το καλαθάκι που βρίσκεται αριστερά της λέξης. Αφού τις συγκεντρώσεις όλες πάτα το καλαθάκι που βρίσκεται δεξιά από το πλαίσιο αναζήτησης. Αντίγραψέ τες σ' ένα έγγραφο του Word ή του OpenOffice. Μελέτησε προσεκτικά τα παραδείγματα.

 

ασκήσειςΑσκήσεις

 

Σχολικού βιβλίου

  1. Να αποδώσετε τη σημασία των φράσεων και λέξεων: «από καταβολής κόσμου», «διαγωγή κοσμιότατη», κοσμογονία, κοσμοθεωρία, κοσμοπολίτης. © Δέσποινα Τσολακίδου
  2. Με τη βοήθεια του Λεξιλογικού Πίνακα να βρείτε την κατάλληλη λέξη της α.ε. για τις σημασίες που σας δίνονται
  3. Να κατατάξετε τις ομόρριζες του ρήματος κοσμῶ λέξεις της α.ε. που περιλαμβάνει ο πίνακας  του σχ. βιβλίου σε κατηγορίες ανάλογα με αυτό που δηλώνουν.

 

Πρόσθετες ασκήσεις

  1. Να αντιστοιχίσεις τους ορισμούς με την κατάλληλη λέξη
  2. Να αντιστοιχίσεις τις λέξεις με τις συνώνυμές τους
  3. Να αντιστοιχίσεις τις λέξεις με τις αντώνυμές τους
  4. Να συμπληρώσεις τα κενά με την κατάλληλη λέξη

 

Κατέβασε τις πρόσθετες ασκήσεις σε αρχείο pdf

 

Ασκήσεις μαθητών/τριών



 

ΘεωρίαΠρώτο συνθετικό λέξη κλιτή – ουσιαστικό

 

εικ.

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

  Αγκύλη

Αγκύλη β΄ κλίσης θέμα αμετάβλητο Αγκύλη κόσμος + κρατέω, κρατῶ > κοσμοκράτωρ
  ἄρτος + πωλέω, πωλῶ > ἀρτοπώλης
  α΄ ή γ΄ κλίσης το θέμα αλλάζει και λήγει σε -ο- Αγκύλη ὕλη + τέμνω > ὑλοτόμος
α΄ συνθετικό ουσιαστικό ἰχθύς + πωλέω, πωλῶ > ἰχθυοπώλης
Αγκύλη β΄ ή γ΄ κλίσης το θέμα το θέμα αλλάζει και λήγει σε -α- ή -η- Αγκύλη ἔλαφος + βάλλω > ἐλαφηβόλος
  λαμπάς, λαμπάδος + φέρω > λαμπαδηφόρος
  ουδέτερο
γ΄ κλίσης σε -μα
το θέμα αμετάβλητο ή αποβάλλεται το -ατ- Αγκύλη σῶμα + φυλάττω > σωματοφύλαξ
  σῶμα + ἀσκῶ > σωμασκῶ

 

ασκήσειςασκήσεις

 

  1. Να σχηματίσετε σύνθετα αρσενικά ουσιαστικά και επίθετα της α.ε. χρησιμοποιώντας τα συνθετικά που δίνονται © Δέσποινα Τσολακίδου
  2. Να σχηματίσετε σύνθετες λέξεις της ν.ε. με α΄ συνθετικό τα ουσιαστικά της α.ε. που δίνονται © Δέσποινα Τσολακίδου

 

 



 

θεωρίαΗ γραμματική και το συντακτικό της ενότητας:

 

Θεωρία γραμματικής
Ημιφωνόληκτα γ' κλίσης:
υγρόληκτα σωτήρ, πράκτωρ Γ' κλίση
συγκοπτόμενα υγρόληκτα: ἀνὴρ,
σιγμόληκτα: ὁ Περικλῆς, τὸ ἔδαφος Γ' κλίση εικ.

 

 

Γ' κλίση ουσιαστικών

 

 

θεωρία σχολικού βιβλίου

 

1. Γ΄ κλίση ουσιαστικών α. Ακατάληκτα διπλόθεμα οδοντικόληκτα σε -ων (γεν. -οντος) ενικός αριθμός πληθυντικός αριθμός

(ύλη από την 14η εν. της Α' τάξης)

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

  Ενικός αριθμός Πληθυντικός αριθμός
ονομ.
γεν.
δοτ.
αιτ.
κλητ.
ὁ γέρων
τοῦ γέροντος
τῷ γέροντι
τὸν γέροντα
(ὦ) γέρον
οἱ γέροντες
τῶν γερόντων
τοῖς γέρουσι (< γέροντ-σι)
τοὺς γέροντας
(ὦ) γέροντες

 

Παρατηρήσεις

• Η κλητική ενικού σχηματίζεται χωρίς κατάληξη από το ασθενές (βραχύ) θέμα. Το -τ- αποβάλλεται, επειδή στην Αρχαία Ελληνική ληκτικά σύμφωνα είναι μόνο τα -ν, -ρ, -ς.

• Σύμφωνα με τα ουσιαστικά αυτά κλίνεται το αρσενικό γένος των μετοχών ενεστώτα του ρ. εἰμί (ὤν, οὖσα, ὄν) και των βαρύτονων ρημάτων ενεργητικής φωνής (λύων, λύουσα, λῦον), καθώς και το αρσενικό γένος της μετοχής μέλλοντα των βαρύτονων ρημάτων ενεργητικής φωνής (λύσων, λύσουσα, λῦσον).

• Όμως οι μετοχές σχηματίζουν την κλητική ενικού όμοια με την ονομαστική (ὤν, λύων, λύσων). Συντακτικό

 

Συμφωνόληκτα ουσιαστικά γ' κλίσης Γ' κλίση

 

Σε αυτή την Ενότητα ολοκληρώνεται η διδασκαλία των πιο συνηθισμένων συμφωνόληκτων ουσιαστικών της γ΄ κλίσης.

Λαμβάνοντας υπόψη τις καταλήξεις της γ΄ κλίσης, να συμπληρώσετε τους πίνακες και να τονίσετε τους άτονους τύπους:

 

Ημιφωνόληκτα

 

α. Υγρόληκτα Γ' κλίση εικ.

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

Ενικός αριθμός
μονόθεμα διπλόθεμα

τοῦ
τῷ
τὸν
σωτήρ
σωτῆρ-ος
σωτῆρ-ι
σωτῆρ-α
σῶτερ
πράκτωρ
πράκτορ-ος
πράκτορ-ι
πράκτορ-α
πρᾶκτορ
Πληθυντικός αριθμός
οἱ
τῶν
τοῖς
τοὺς
σωτῆρ-ες
σωτήρ-ων
σωτῆρ-σι(ν)
σωτῆρ-ας
σωτῆρ-ες
πράκτορ-ες
πρακτόρ-ων
πράκτορ-σι(ν)
πράκτορ-ας
πράκτορ-ες

 

Συγκοπτόμενα διπλόθεμα υγρόληκτα Γ' κλίση εικ.

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

Ενικός αριθμός

τοῦ
τῷ
τὸν
πατὴρ
πατρ
-ὸς
πατρ
-
πατέρ-α
πάτερ
ἀνὴρ
ἀνδρ
-ὸς
ἀνδρ
-
ἄνδρ
-α
ἄνερ
Πληθυντικός αριθμός
οἱ
τῶν
τοῖς
τοὺς
πατέρ-ες
πατέρ-ων
πατρ-ά-σι(ν)
πατέρ-ας
πατέρ-ες
ἄνδρ-ες
ἀνδρ-ῶν
ἀνδρά-σι(ν)
ἄνδρ-ας
ἄνδρ-ες

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

Ενικός αριθμός

τῆς
τῇ
τὴν
Δημήτηρ
Δήμητρ-ος
Δήμητρ-ι
Δήμητρ-α
Δήμητερ
μήτηρ
μητρ-ὸς
μητρ-ὶ
μητέρ-α
μήτερ
γαστὴρ
γαστρ-ὸς
γαστρ-ὶ
γαστέρ-α
γαστὴρ
θυγάτηρ
θυγατρὸς
θυγατρὶ
θυγατέρ-α
θύγατερ
Πληθυντικός αριθμός
αἱ
τῶν
ταῖς
τὰς


δεν έχει
μητέρ-ες
μητέρ-ων
μητρ-ά-σι(ν)
μητέρ-ας
μητέρ-ες
γαστέρ-ες
γαστέρ-ων
γαστρ-ά-σι(ν)
γαστέρ-ας
γαστέρ-ες
θυγατέρ-ες
θυγατέρ-ων
θυγατρ-ά-σι(ν)
θυγατέρ-ας
θυγατέρ-ες

 

β. Σιγμόληκτα 1. Αρσενικά Γ' κλίση εικ.

 

Πρόκειται για κύρια ονόματα σε -ης (γεν. -ους), όπως το Ἀριστοφάνης, και -κλῆς (γεν. -κλέους), όπως το Περικλῆς.

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

Ενικός αριθμός

τοῦ
τῷ
τὸν
Ἀριστοφάνης
Ἀριστοφάνους
Ἀριστοφάνει
Ἀριστοφάνη
Ἀριστόφανες
Περικλῆς
Περικλέους
Περικλεῖ
Περικλέα
Περίκλεις

 

2. Ουδέτερα ακατάληκτα Γ' κλίση εικ.

 

Στα ουσιαστικά αυτά το αρχικό θέμα (σε -εσ) στην ονομαστική, αιτιατική και κλητική ενικού μετατρέπεται σε -ος. Σε όλες τις άλλες πτώσεις αποβάλλεται το -σ- και επέρχονται συναιρέσεις.

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

Ενικός αριθμός
τὸ
τοῦ
τῷ
τὸ
ἔδαφος
ἐδάφους
ἐδάφει
ἔδαφος
ἔδαφος

(< ἐδάφεσ-ος)
(< ἐδάφεσ-ι)
Πληθυντικός αριθμός
τὰ
τῶν
τοῖς
τὰ
ἐδάφη
ἐδαφῶν
ἐδάφεσι(ν) 
ἐδάφη
ἐδάφη
(< ἐδάφεσ-α)
(< ἐδαφέσ-ων)
(< ἐδάφεσ-σι)
(< ἐδάφεσ-α)
(< ἐδάφεσ-α)

 

 

3. Οριστική αορίστου μέσης φωνής βαρύτονων ρημάτων

 

θεωρία σχολικού βιβλίου

 

(ύλη από την 15η εν. της Α' Γυμνασίου)

 

Με αφετηρία τύπους αορίστου μ.φ. από το δεύτερο και το τρίτο παράλληλο κείμενο (ἀπεκρύψατο, ξυνεγράψατο), οι μαθητές/τριες προσδιορίζουν τον τρόπο σχηματισμού της μέσης φωνής των βαρύτονων ρημάτων στην οριστική αορίστου, καθώς και τον σχηματισμό του απαρεμφάτου και της μετοχής.

 

Η οριστική αορίστου μέσης φωνής σχηματίζεται όπως και στην ενεργητική φωνή (βλ. Ενότητα 7, Α' τάξης), με διαφορετικές όμως καταλήξεις:

 

Σχηματισμός οριστικής αορίστου μ.φ.

 

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

αόριστος
ἐ-βουλευ-σ-άμην
ἐ-βουλεύ-σ-ω
ἐ-βουλεύ-σ-ατο
ἐ-βουλευ-σ-άμεθα
ἐ-βουλεύ-σ-ασθε
ἐ-βουλεύ-σ-αντο

 

Παρατήρηση

Στα αφωνόληκτα ρήματα για τον σχηματισμό της οριστικής αορίστου μέσης φωνής ισχύουν όσα γνωρίζετε σχετικά με τον σχηματισμό της οριστικής αορίστου της ενεργητικής φωνής.

 

Κλίση αορίστου των αφωνόληκτων ρημάτων

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ουρανικόληκτα χειλικόληκτα οδοντικόληκτα
ρ. τάττομαι ρ. γράφομαι ρ. κομίζομαι
ἐταξάμην
ἐτάξω
ἐτάξατο
ἐταξάμεθα
ἐτάξασθε
ἐτάξαντο
ἐγραψάμην
ἐγράψω
ἐγράψατο
ἐγραψάμεθα
ἐγράψασθε
ἐγράψαντο
ἐκομισάμην
ἐκομίσω
ἐκομίσατο
ἐκομισάμεθα
ἐκομίσασθε
ἐκομίσαντο

 

 

4. Οριστική παρακειμένου και υπερσυντελίκου μέσης φωνής βαρύτονων ρημάτων εικ.

 

θεωρία σχολικού βιβλίου

 

(ύλη από την 16η εν. της Α' Γυμνασίου)

 

 

Με αφετηρία τύπους παρακειμένου μ.φ. από το δεύτερο και το τρίτο παράλληλο κείμενο (πέπρακται), οι μαθητές/τριες προσδιορίζουν τον τρόπο σχηματισμού της μέσης φωνής των βαρύτονων ρημάτων στην οριστική παρακειμένου και υπερσυντελίκου, καθώς και τον σχηματισμό του απαρεμφάτου και της μετοχής των χρόνων αυτών.

Η οριστική παρακειμένου και υπερσυντελίκου μέσης φωνής σχηματίζεται όπως και στην ενεργητική φωνή (βλ. Ενότητα 9), με διαφορετικές όμως καταλήξεις:

 

Σχηματισμός οριστικής παρακειμένου μ.φ.

 

 

Σχηματισμός οριστικής υπερσυντελίκου μ.φ.

 

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

παρακείμενος υπερσυντέλικος
βε-βούλευ-μαι
βε-βούλευ-σαι
βε-βούλευ-ται
βε-βουλεύ-μεθα
βε-βούλευ-σθε
βε-βούλευ-νται
ἐ-βε-βουλεύ-μην
ἐ-βε-βούλευ-σο
ἐ-βε-βούλευ-το
ἐ-βε-βουλεύ-μεθα
ἐ-βε-βούλευ-σθε
ἐ-βε-βούλευ-ντο

 

Οριστική παρακειμένου και υπερσυντελίκου μ.φ. αφωνόληκτων βαρύτονων ρημάτων

 

Όπως συμβαίνει και στον μέλλοντα και τον αόριστο, τα αφωνόληκτα ρήματα ακολουθούν γενικά την κλίση των φωνηεντόληκτων, όμως ο χαρακτήρας τους επηρεάζεται από την κατάληξη. Έτσι, η κλίση της οριστικής των συντελικών χρόνων διαμορφώνεται ως εξής:

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

ουρανικόληκτα χειλικόληκτα οδοντικόληκτα
ρ. τάττομαι ρ. γράφομαι ρ. κομίζομαι
παρακείμενος υπερσυντέλικος παρακείμενος υπερσυντέλικος παρακείμενος υπερσυντέλικος
τέταγμαι
τέταξαι
τέτακται
τετάγμεθα
τέταχθε
τεταγμένοι,
-αι, -α εἰσίν
ἐτετάγμην
ἐτέταξο
ἐτέτακτο
ἐτετάγμεθα
ἐτέταχθε
τεταγμένοι,
-αι, -α ἦσαν
γέγραμμαι
γέγραψαι
γέγραπται
γεγράμμεθα
γέγραφθε
γεγραμμένοι,
-αι, -α εἰσίν
ἐγεγράμμην
ἐγέγραψο
ἐγέγραπτο
ἐγεγράμμεθα
ἐγέγραφθε
γεγραμμένοι,
-αι, -α ἦσαν
κεκόμισμαι
κεκόμισαι
κεκόμισται
κεκομίσμεθα
κεκόμισθε
κεκομισμένοι,
-αι, -α εἰσίν
ἐκεκομίσμην
ἐκεκόμισο
ἐκεκόμιστο
ἐκεκομίσμεθα
ἐκεκόμισθε
κεκομισμένοι,
-αι, -α ἦσαν

 

 

Παρατήρηση


Το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο οριστικής παρακειμένου και υπερσυντελίκου μέσης φωνής σχηματίζεται περιφραστικά από τη μετοχή του παρακειμένου μ.φ. και το ρ. εἰμὶ στον ενεστώτα και τον παρατατικό αντίστοιχα.

 

 

 

Γ2. Σύνταξη

 

 

Η σύνδεση προτάσεων ή όρων της πρότασης, Παρατακτική και Υποτακτική σύνδεση (δε διδάσκεται στη Β' Γυμνασίου)

1. Το υποκείμενο του απαρεμφάτου εικ.

 

Το υποκείμενο του απαρεμφάτου μπορεί να είναι:

α. Το ίδιο με το υποκείμενο του ρήματος από το οποίο εξαρτάται το απαρέμφατο. Σε αυτή την περίπτωση έχουμε το φαινόμενο της ταυτοπροσωπίας.

Οὗτοι ἐθέλουσιν ὑπὲρ πατρίδος θνῄσκειν (αυτοί θέλουν αυτοί να πεθάνουν).

β. Διαφορετικό από το υποκείμενο του ρήματος από το οποίο εξαρτάται το απαρέμφατο και πάντοτε σε αιτιατική. Σε αυτή την περίπτωση έχουμε το φαινόμενο της ετεροπροσωπίας.

Οἴομαι πάντας ὑμᾶς γιγνώσκειν τὰ ῥηθέντα (εγώ νομίζω ότι εσείς γνωρίζετε).

 

2. Το υποκείμενο της μετοχής εικ.

 

Το υποκείμενο μιας μετοχής βρίσκεται στο ίδιο γένος, στον ίδιο αριθμό και στην ίδια πτώση με τη μετοχή.

Από την άποψη του υποκειμένου της, μια επιρρηματική μετοχή μπορεί να είναι συνημμένη ή απόλυτη.

α. Συνημμένη χαρακτηρίζεται μια επιρρηματική μετοχή, όταν το υποκείμενό της έχει και άλλη συντακτική θέση μέσα στην πρόταση.

Ἀκούσαντες ταῦτα οἱ στρατιῶται παρεσκευάσαντο πρὸς μάχην (η φράση οἱ στρατιῶται, που είναι υποκείμενο της μετοχής ἀκούσαντες, είναι και υποκείμενο του ρήματος παρεσκευάσαντο).

β. Απόλυτη χαρακτηρίζεται μια επιρρηματική μετοχή, όταν το υποκείμενό της δεν έχει άλλη συντακτική θέση μέσα στην πρόταση. Σε μια τέτοια περίπτωση, αν παραλείψουμε τη μετοχή, το υποκείμενό της περιττεύει στην πρόταση:

Ἐστράτευσαν ἐπ' αὐτοὺς οὐδεμιᾶς διαφορᾶς πρότερον ὑπαρχούσης (το υποκείμενο διαφορᾶς της μετοχής δεν έχει καμία άλλη συντακτική θέση μέσα στην πρόταση).

 

Παρατηρήσεις

Μόνο η επιρρηματική μετοχή μπορεί να είναι απόλυτη.
Η απόλυτη μετοχή βρίσκεται σε πτώση γενική, εάν ανήκει σε προσωπικό ρήμα, η αιτιατική, εάν ανήκει σε απρόσωπο ρήμα.

 

 

ασκήσειςΑσκήσεις

 

Σχολικού βιβλίου

1. Ακατάληκτα διπλόθεμα σε -ων, -οντος: Καμία άσκηση του σχολικού βιβλίου της α' γυμνασίου δεν είναι απολύτως συμβατή.

2. Ημιφωνόληκτα υγρόληκτα και σιγμόληκτα αρσενικά και ουδέτερα

 

  1. Να κλιθούν στις πλάγιες πτώσεις και των δύο αριθμών τα ουσιαστικά ἡ μήτηρ και τό ἔθνος
  2. Να εντοπίσετε τα τριτόκλιτα ουσιαστικά του κειμένου και να τα γράψετε στην ίδια πτώση του άλλου αριθμού
  3. Να γράψετε τα παρακάτω ουσιαστικά στην ίδια πτώση του άλλου αριθμού
  4. Να γράψετε τη γενική ενικού των παρακάτω ουσιαστικών λαμβάνοντας υπόψη τη μορφή τους στη ν.ε.
  5. Να συμπληρώσετε τις παρακάτω προτάσεις με τον κατάλληλο τύπο των ουσιαστικών που βρίσκονται σε παρένθεση:
  6. Να αναγνωρίσετε το είδος της σύνδεσης στις περιόδους που ακολουθούν και να δηλώσετε τι συνδέουν κάθε φορά οι σύνδεσμοι
  7. Να εντοπίσετε στις ακόλουθες περιόδους τις λέξεις που εισάγουν δευτερεύουσες προτάσεις

 

Πρόσθετες ασκήσεις

  1. Συμπλήρωσε τις καταλήξεις των ουσιαστικών εικ
  2. 1η Άσκηση στα ενρινόληκτα και υγρόληκτα ουσιαστικά άσκηση
  3. 2η Άσκηση στα ενρινόληκτα και υγρόληκτα ουσιαστικά άσκηση
  4. 1η Άσκηση στα σιγμόληκτα ουσιαστικά άσκηση
  5. 2η Άσκηση στα σιγμόληκτα ουσιαστικά άσκηση
  6. Άσκηση για τα συγκοπτόμενα και για τις αλλαγές στο συνταγματικό άξονα © Έλενα Ριζίκοβα άσκηση
  7. Άσκ. στα ουσ. παῖς, μήτηρ πατήρ, και την επαναληπτική αντ. αὐτὸς, αὐτὴ, αὐτὸ© Έλενα Ριζίκοβα άσκηση

 

Σχολικού βιβλίου

Ασκήσεις 15ης εν. α' γυμνασίου για τον Αόριστο.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι στην προηγούμενη ενότητα δεν έγιναν οι ακήσεις του σχολικού βιβλίου, προτείνεται να δοθούν σ' αυτήν την ενότητα

Κατέβασε όλες τις παρακάτω ασκήσεις: doc

  1. Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα με τους χρόνους που ζητούνται στο πρόσωπο που δίνεται doc
  2. Να κλίνετε τα ρήματα στον χρόνο που βρίσκονται: ἐτάττετο, ηὔξατο, ἐφυλάξω, ἐπαύσασθε
  3. Να μεταφέρετε τους ρηματικούς τύπους στο ίδιο πρόσωπο του άλλου αριθμού διατηρώντας τον χρόνο και τη φωνή doc
  4. Να μεταφέρετε στο ίδιο πρόσωπο του παρατατικού της μέσης φωνής όσα από τα παρακάτω ρήματα βρίσκονται στον ενεστώτα και να μεταφέρετε στο ίδιο πρόσωπο του αορίστου όσα βρίσκονται στον μέλλοντα: ἀποτρέπεσθε, ἀντιτασσόμεθα, φυλάττονται, παιδεύσεται, κόψῃ, πραξόμεθα.
  5. Να τοποθετήσετε τους ρηματικούς τύπους στη σωστή στήλη και να συμπληρώσετε τους υπόλοιπους χρόνους τους διατηρώντας την έγκλιση, τον αριθμό και το πρόσωπο: προσδέχεται, ἥπτου, κατασκευάζονται, ἀναγκάσεσθε, συνεσκευάσω
  6. Να συμπληρώσετε τα κενά των παρακάτω προτάσεων με τον κατάλληλο τύπο οριστικής του χρόνου που ζητείται στην παρένθεση: doc

 

Πρόσθετες ασκήσεις

  1. Κλίνε στα α.ε. τον παρατατικό του ρ. πείθομαι, συγκρίνοντάς τον με τα ν.ε.
  2. Κλίνε τον Παρατατικό του ρήματος διώκομαι
  3. 1η Σχημάτισε τον παρατατικό μέσης φωνής των ρημάτων doc
  4. 2η Σχημάτισε τον παρατατικό μέσης φωνής των ρημάτων doc
  5. Κλίνε τον αόριστο του ρ. γράφομαι
  6. Κλίνε τον αόριστο του ρ. διώκομαι
  7. Άσκηση σχηματισμού των ρημάτων στο γ' εν.αόριστου doc
  8. Άσκηση σχηματισμού των ρημάτων στο γ΄ πληθ. αόριστου doc
  9. Συγκριτική άσκηση σχηματισμού παρατατικού και αόριστου μ.φ. στα α.ε. doc
  10. Να γραφούν τα ρήματα στους ζητούμενους τύπους του παρατατικού και αόριστου μ.φ. doc
  11. Άσκηση αντικατάστασης ρημάτων σε προτάσεις, παρατατικός, μέλλοντας, αόριστος doc

 

Σχολικού βιβλίου

Παρακείμενος και Υπερσυντέλικος

Κατέβασε όλες τις παρακάτω ασκήσεις: doc

  1. Να κλίνετε την οριστική παρακειμένου και υπερσυντελίκου των ρ. λύομαι και προβουλεύομαι
  2. Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα με τους χρόνους που ζητούνται στο πρόσωπο που δίνεται
  3. Να τοποθετήσετε τους ρηματικούς τύπους στη σωστή στήλη και να συμπληρώσετε τους υπόλοιπους χρόνους τους: ἐκδιώκεται, κατεκοπτόμεθα, ἐκπαιδεύσεσθε, ἐλογίσω
  4. Να μεταφέρετε τα παρακάτω ρήματα στην α.ε.
  5. Να συμπληρώσετε τα κενά των φράσεων με τους τύπους οριστικής των ρημάτων που βρίσκονται στην παρένθεση.

 

Πρόσθετες ασκήσεις

  1. Συμπλήρωσε τους χαρακτήρες του παρακείμενου μ.φ. των αφωνόληκτων ρημάτων doc
  2. 1η Να συμπληρώσεις το χρονικό χαρακτήρα του παρακείμενου μέσης φωνής doc
  3. 2η Να συμπληρώσεις το χρονικό χαρακτήρα του παρακείμενου μέσης φωνής doc
  4. Να συμπληρωθούν τα κενά με τύπους του παρακείμενου μέσης φωνής doc
  5. Άσκηση σωστού λάθους στο σχηματισμό του παρακείμενου μ.φ. doc
  6. Να μεταφέρεις τους τύπους του παρακειμένου της ν.ε. στα αρχαία ελληνικά doc
  7. Να συμπληρωθούν οι χρονικοί χαρακτήρες του αόριστου και παρακείμενου ΜΦ των αφωνόληκτων ρ. doc
  8. Να συμπληρωθούν τα κενά με τύπους του πρκ. & υπερσ. ΜΦ των αφωνόληκτων ρ. doc
  9. Να μεταφερθούν οι τύποι του παρακείμενου ΜΦ των αφωνόληκτων ρ. στον υπερσυντέλικο ΜΦ doc
  10. Να μεταφέρεις τους τύπους του υπερσυντέλικου της ν.ε. στα αρχαία ελληνικά doc

 

Σχολικού βιβλίου

Απαρέμφατα - Μετοχές

Κατέβασε όλες τις παρακάτω ασκήσεις:doc

  1. Να εντοπίσετε το απαρέμφατο μ.φ. του κειμένου της Ενότητας, να δηλώσετε το είδος του και να δικαιολογήσετε την πτώση του υποκειμένου του.
  2. Να εντοπίσετε τις μετοχές μ.φ. του κειμένου και να βρείτε τα υποκείμενά τους. Να εξετάσετε, όπου είναι απαραίτητο, αν είναι συνημμένες ή απόλυτες
  3. Να γράψετε σε όλους τους άλλους χρόνους, διατηρώντας τη φωνή, το γένος, τον αριθμό και την πτώση, τη μετοχή προσηρμοσμέναι.
  4. Να εντοπίσετε τις μετοχές ε.φ. και μ.φ. στις παρακάτω προτάσεις, να βρείτε αν είναι συνημμένες ή απόλυτες και να τις κλίνετε στον χρόνο και στο γένος που βρίσκονται:
  5. Να αναγνωρίσετε το είδος των απαρεμφάτων στις παρακάτω προτάσεις, να δικαιολογήσετε την πτώση του υποκειμένου τους και να τα μεταφέρετε στους άλλους χρόνους στη φωνή που βρίσκονται.
  6. Να συμπληρώσετε τα κενά στις παρακάτω προτάσεις με τους τύπους που ζητούνται στις παρενθέσεις

 

Πρόσθετες ασκήσεις

  1. Σχημάτισε τα απαρέμφατα μέσης φωνής των ρημάτων: πράττομαι, παιδεύομαι, τρίβομαι, φείδομαι
  2. Σχημάτισε τα απαρέμφατα μέσης φωνής των ρημάτων: λύομαι, γράφομαι, πείθομαι, ἀλλάτομαι
  3. Σχημάτισε τα απαρέμφατα μέσης φωνής των ρημάτων: θύομαι, κρύπτομαι, ἄρχομαι, ἀσπάζομαι
  4. Τα απαρέμφατα της ενεργητικής φωνής να μεταφερθούν στη μέση φωνή doc
  5. Βασική άσκηση για την ταυτοπροσωπία - ετεροπροσωπία 1η * doc
  6. Βασική άσκηση για την ταυτοπροσωπία - ετεροπροσωπία 2η * doc
  7. Άσκηση για την ταυτοπροσωπία - ετεροπροσωπία, 1η ** doc
  8. Άσκηση για την ταυτοπροσωπία - ετεροπροσωπία, 2η ** doc
  9. Άσκηση για την ταυτοπροσωπία - ετεροπροσωπία, 3η ** doc
  10. Σχημάτισε το αρσενικό γένος της μετοχής μέσης φωνής των ρημάτων: πράττομαι, παιδεύομαι, τρίβομαι, φείδομαι
  11. Σχημάτισε το αρσενικό γένος της μετοχής μέσης φωνής των ρημάτων: λύομαι, γράφομαι, πείθομαι, ἀλλάτομαι
  12. Σχημάτισε το αρσενικό γένος της μετοχής μέσης φωνής των ρημάτων: θύομαι, κρύπτομαι, ἄρχομαι, ἀσπάζομαι
  13. Οι τύποι της ενεργητικής μετοχής να μεταφερθούν στη μέση φωνή doc
  14. Να γραφτεί το υποκείμενο της μετοχής στη σωστή πτώση doc
  15. Μετοχή απόλυτη ή συνημμένη; doc
  16. Άσκηση στη συνημμένη και απόλυτη μετοχή doc

 



 

Πρώτο παράλληλο κείμενο

 

Η Άννα Κομνηνή (1083-1153/4), κόρη του αυτοκράτορα του µυζαντίου Αλέξιου Α′ Κομνηνού, έγραψε σε δεκαπέντε βιβλία το ιστορικό έργο της Ἀλεξιάς. Στο έργο αυτό πρωταγωνιστικό ρόλο έχει ο πατέρας της και περιγράφονται τα γεγονότα της περιόδου 1069-1148. Στο παρακάτω απόσπασμα η συγγραφέας εκφράζει τις απόψεις της σχετικά με το χρέος του ιστοριογράφου.

 

Ὅταν γάρ τις τὸ τῆς ἱστορίας ἦθος ἀναλαμβάνῃ, ἐπιλαθέσθαι χρὴ εὐνοίας καὶ μίσους καὶ πολλάκις κοσμεῖν τοὺς ἐχθροὺς τοῖς μεγίστοις ἐπαίνοις, ὅταν αἱ πράξεις ἀπαιτῶσι τοῦτο, πολλάκις δὲ ἐλέγχειν τοὺς ἀναγκαιοτάτους, ὅταν αἱ τῶν ἐπιτηδευμάτων ἁμαρτίαι τοῦθ´ ὑποδεικνύωσι. Διόπερ οὔτε τῶν φίλων καθάπτεσθαι οὔτε τοὺς ἐχθροὺς ἐπαινεῖν ὀκνητέον.

 

Ἅννα Κομνηνή, Ἀλεξιάς, Πρόλογος 2.3

 

Μετάφραση

 

Όντως, όταν κανείς αναλαμβάνει το έργο του ιστοριογράφου, οφείλει να ξεχάσει την αγάπη και το μίσος: συχνά πρέπει να στολίζει τους εχθρούς του με τους μεγαλύτερους επαίνους, όταν τα γεγονότα το επιβάλλουν, κι επίσης να ελέγχει τους πιο αγαπητούς, όταν αυτό υποδεικνύουν οι λανθασμένες πράξεις τους. Γι' αυτό ακριβώς δεν πρέπει να διστάζει ούτε τους φίλους να κατηγορεί ούτε και τους εχθρούς να εγκωμιάζει. (μτφρ. Α. Σιδέρη)

 

(Το κείμενο με γαλλική μετάφραση εδώ ή στη Βικηθήκη)

 

Δεύτερο παράλληλο κείμενο

 

Ο Προκόπιος (490/507 - περ. 562) έγραψε σε οκτώ βιβλία το ιστορικό έργο του Ὑπὲρ τῶν πολέμων λόγοι, το οποίο αποτελεί την κυριότερη πηγή για την ιστορία της εποχής. Στο παρακάτω απόσπασμα ο συγγραφέας εκθέτει τις απόψεις του για το χρέος του ιστοριογράφου.

 

Πρέπειν τε ἡγεῖτο ῥητορικῇ μὲν δεινότητα, ποιητικῇ δὲ μυθοποιΐαν, ξυγγραφῇ δὲ ἀλήθειαν. Ταῦτά τοι οὐδέ του τῶν οἱ ἐς ἄγαν ἐπιτηδείων τὰ μοχθηρὰ ἀπεκρύψατο, ἀλλὰ τὰ πᾶσι ξυνενεχθέντα ἕκαστα ἀκριβολογούμενος ξυνεγράψατο, εἴτε εὖ εἴτε πη ἄλλῃ αὐτοῖς εἰργάσθαι ξυνέβη.

 

Προκόπιος, Ὑπέρ τῶν πολέμων λόγοι 1.1.4-5

 

Μετάφραση

 

Και πιστεύει ότι, όπως η ευστροφία είναι απαραίτητη στη ρητορική και η μυθοπλασία στην ποίηση, έτσι ακριβώς απαιτείται και η αλήθεια για την ιστορική συγγραφή. Γι' αυτό, με βάση αυτή την αρχή, δεν απέκρυψε τα σφάλματα και τις αποτυχίες ακόμα και των πιο οικείων του, αλλά έγραψε τα πάντα με κάθε ακρίβεια, όπως πράγματι έγιναν, είτε καλά είτε κακά

 

(Το κείμενο με γαλλική μετάφραση εδώ)

 

Τρίτο παράλληλο κείμενο

 

Ο Λουκιανός στο παρακάτω απόσπασμα από το έργο του Πῶς δεῖ ἱστορίαν συγγράφειν εκφράζει την άποψή του σχετικά με τις αρετές που πρέπει να διαθέτει ένας ιστορικός.

 

Τοιοῦτος οὖν μοι ὁ συγγραφεὺς ἔστω, ἄφοβος, ἀδέκαστος, ἐλεύθερος, παρρησίας καὶ ἀληθείας φίλος, ὡς ὁ κωμικός φησι, τὰ σῦκα σῦκα, τὴν σκάφην δὲ σκάφην ὀνομάσων, οὐ μίσει οὐδὲ φιλίᾳ τι νέμων οὐδὲ φειδόμενος ἢ ἐλεῶν ἢ αἰσχυνόμενος ἢ δυσωπούμενος, ἴσος δικαστής, εὔνους ἅπασιν ἄχρι τοῦ μὴ θατέρῳ ἀπονεῖμαι πλεῖον τοῦ δέοντος, ξένος ἐν τοῖς βιβλίοις καὶ ἄπολις, αὐτόνομος, ἀβασίλευτος, οὐ τί τῷδε ἢ τῷδε δόξει λογιζόμενος, ἀλλὰ τί πέπρακται λέγων.

 

Λουκιανός, Πῶς δεῖ ἱστορίαν συγγράφειν 41

 

Μετάφραση

Τοιοῦτον λοιπὸν θέλω τὸν συγγραφέα, ἄφοβον, ἀνώτερον ἀμοιβῶν καὶ δώρων, ἐλεύθερον, φίλον τῆς εἰλικρινείας καὶ τῆς ἀληθείας, ὁ ὁποῖος, κατὰ τὸν κωμικόν, νὰ λέγῃ τὰ σῦκα σῦκα καὶ τὴν σκάφην σκάφῃν· οὔτε εἰς τὸ μῖσος οὔτε εἰς τὴν φιλίαν νὰ χαρίζεται· νὰ μὴ φείδεται ἢ νὰ λυπῆται ἢ νὰ ἐντρέπεται νὰ γράψῃ τὴν ἀλήθειαν ἢ νὰ τήν ἀποσιωπᾷ, διὰ νὰ περιποιηθῇ· νὰ εἶνε ἴσος πρὸς ὅλους δικαστὴς καὶ ἐξ ἴσου φίλος πρὸς ὅλους, ὥστε νὰ μὴ ἀπονέμῃ εἰς κανένα περισσότερον ἀφ᾽ ὅ,τι τοῦ ἀνήκει· νὰ εἶνε ξένος πρὸς τὰ βιβλία του καὶ νὰ μὴ θεωρῇ πατρίδα καμμίαν πόλιν, ἀνεξάρτητος καὶ μὴ ὑποκείμενος εἰς κανένα βασιλέα· νὰ μὴ σκέπτεται δὲ πῶς θὰ φανοῦν εἰς τὸν τάδε καὶ τὸν τάδε ὅσα γράφει, ἀλλὰ νὰ γράφῃ ὅ,τι ἔγιναν.

 (Το κείμενο με μετάφραση εδώ)

 

 

Σύρτε στον πίνακα για να δείτε όλες τις στήλες

Γλωσσικά σχόλια
μοι κατά τη γνώμη μου
ἔστω (γ’ εν. προστ. ενεστ. ρ. εἰμί) να είναι
ἀδέκαστος αδωροδόκητος, αμερόληπτος
παρρησία η ελευθερία του λόγου
ὀνομάσων λέγοντας
οὐ νέμων χωρίς να χειρίζεται, εκμεταλλεύεται, εκτιμά
μίσει εξαιτίας μίσους
οὐδὲ φειδόμενος χωρίς να λυπάται
(οὐδὲ) δυσωπούμενος χωρίς να πτοείται, να δειλιάζει
εὔνους ἅπασιν καλοπροαίρετος με όλους
ἄχρι τοῦ μὴ θατέρῳ τι ἀπονεῖμαι (απαρ. αορ. ρ. ἀπονέμω) πλεῖον τοῦ δέοντος μέχρι το σημείο να μην παραχωρεί σε κάποιον περισσότερα από όσα πρέπει
ξένος ἐν τοῖς βιβλίοις καὶ ἄπολις ξένος και χωρίς πατρίδα στα βιβλία του
οὐ τί τῷδε ἢ τῷδε δόξει (οριστ. μέλλ. ρ. δοκεῖ) λογιζόμενος χωρίς να σκέφτεται τι εντύπωση θα σχηματίσει ο ένας ή ο άλλος
τί πέπρακται (οριστ. παρακ. ρ. πράττομαι) λέγων λέγοντας, παραθέτοντας τι έχει γίνει

 

 

Ερωτήσεις

 

1. Ποιο είναι το χρέος του ιστορικού σύμφωνα με την Άννα Κομνηνή και τον Προκόπιο;

2. Ποιες αρετές πρέπει να διαθέτει ο ιστορικός σύμφωνα με τον Λουκιανό;

3. Ποια κοινά σημεία παρουσιάζουν οι απόψεις που διατυπώνονται στα παράλληλα κείμενα και στο κείμενο της Ενότητας;

 

 

γνωμικό